پاسخ سوالات درس ششم علوم سوم زندگی ما و آب

جواب به سوالات و فعالیت درس ششم علوم سوم  ( پاسخ ها به صورت گام به گام )

پاسخگویی به سوالات درس ششم کتاب علوم سوم زندگی ما و آب صفحات 54، 55، 56، 57، 58، 59، 60 با سراسری 24 همراه باشید.

جواب سوالات علوم سوم درس ششم زندگی ما و آب ( پاسخ گام به گام )

فعالیت صفحه 54

شما هم در دو ظرف یکسان، به مقدار مساوی خاک رُس و سنگ‌ریزه بریزید. مقدار کمی از مواد داخل هر ظرف را بین دو انگشت خود بگذارید و دو انگشت را به هم بمالید. بین آنها چه تفاوتی مشاهده می‌کنید؟

📗 پاسخ: خاک رُس دانه‌های ریزی دارد که بین دو انگشت نرم و چسبنده احساس می‌شود ولی سنگ‌ریزه‌ها درشت و زبر هستند و بین دو انگشت زبر و خشن احساس می‌شوند پس تفاوت خاک رُس و سنگ‌ریزه در بافت و اندازه دانه‌های آنهاست.

به مقدار مساوی در هر دو ظرف کمی آب بریزید.

چه اتفاقی در هریک از لیوان‌ها می‌افتد؟

📗 پاسخ: آب در ظرفی که خاک رس دارد، کم‌کم نفوذ می‌کند و در لایه‌های بالایی خاک باقی می‌ماند ولی در ظرفی که سنگ‌ریزه دارد به سرعت نفوذ می‌کند و پایین‌تر می‌رود چون فضای خالی بین سنگ‌ریزه‌ها باعث می‌شود آب به راحتی به لایه‌های پایین نفوذ کند ولی در خاک رس چون متراکم و ریز است آب به سختی نفوذ می‌کند.

درکدام لیوان، آب بیشتر فرو می‌رود؟

📗 پاسخ: در ظرفی که سنگ‌ریزه دارد، آب بیشتر فرو می‌رود.

با توجه به آزمایشی که انجام دادید، به نظر شما، آب در زمین خاکی بیشتر فرو می‌رود یا سنگ‌ریزه؟

📗 پاسخ: آب در زمین سنگ‌ریزه بیشتر فرو می‌رود چون فضای خالی بین سنگ‌ریزه‌ها باعث می‌شود آب به راحتی عبور کند ولی در زمین خاکی، فشردگی خاک باعث می‌شود آب به سختی عبور کند و در لایه‌های بالایی بماند.

مقایسه صفحه 55

تصویر زیر چند نوع خاک متفاوت مانند خاک رس، خاک باغچه و ماسه را نشان می‌دهد. به نظر شما این خاک‌ها چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟ پیش‌بینی کنید در کدام یک آب بیشتر فرو می‌رود؟ چرا؟

📗 پاسخ: تفاوت این خاک‌ها در اندازه و بافت دانه‌های آنهاست. ماسه دانه‌های درشت‌تری دارد و فضای خالی بین آنها بیشتر است، بعد از آن خاک باغچه است که اندازه دانه‌ها و بافت آنها نسبت به ماسه کوچک‌تر و کمتر است و بعد از آن خاک رس است که اندازه دانه‌ها ریز و فاصله بین آنها بسیار کم است.

با توجه به توضیح بالا آب در ماسه بیشتر فرو می‌رود چون فاصله بین دانه‌های آن زیادتر و فضای خالی بیشتری نسبت به بقیه خاک‌ها دارد.

جمع‌آوری اطلاعات صفحه 56

درباره‌ی چشمه، چاه و قنات و استفاده‌هایی که مردم از آن‌ها می‌کنند، اطلاعاتی جمع‌آوری کنید. آیا در شهر یا روستای شما چشمه، چاه یا قنات وجود دارد؟ نتایج تحقیق خود را با استفاده از داده‌نما یا پرده‌نگار به کلاس گزارش دهید.

📗 پاسخ:

چشمه: جریان طبیعی آب زیرزمینی به سطح زمین را چشمه می‌نامند. معمولاً خنک، تازه و قابل استفاده برای آشامیدن و کشاورزی هستند.

چاه: چاه سازه‌ای عمودی است که با حفر در زمین تا رسیدن به سفره‌های زیرزمینی، امکان استخراج آب را فراهم می‌کند. چاه‌های عمیق امروزی با پمپ کار می‌کنند و گاه منجر به افت سطح آب سفره‌ها می‌شوند. برای آشامیدن، کشاورزی و مصارف صنعتی استفاده می‌شود.

قنات: سیستمی زیرزمینی متشکل از یک تونل شیبدار و چاه‌های عمودی است که آب سفره‌های زیرزمینی را به سطح زمین می‌آورد. بیشتر در کشاورزی استفاده می‌شود.

وجود چشمه و چاه و قنات را در شهر تهران بررسی می‌کنیم:

چشمه‌ها محدودند و عمدتاً کاربرد سنتی یا منطقه‌ای دارند.

چاه‌ها بسیار فراوان‌اند؛ تأثیر قابل توجهی بر افت آب سفره‌ها دارند.

قنات‌ها در تهران هنوز حضور دارند، اما با مشکلاتی مانند ساخت‌وساز زیرزمینی، افت کیفیت و کم‌آبی روبه‌رو هستند.

گفت‌وگو صفحه 57

آب بعضی از چاه‌ها آلوده است. با توجه به شکل زیر دلیل آلوده شدن آب چاه چیست؟

📗 پاسخ: نفوذ آلودگی از چاه فاضلاب به آب‌های زیرزمینی باعث آلوده‌شدن این آب‌ها و آب چاه‌ها می‌شود.

جمع‌آوری اطلاعات صفحه 57

چه چیزهای دیگری ممکن است آب‌های زیرزمینی را آلوده کند؟

📗 پاسخ: کودهای شیمیایی و سموم کشاورزی، نشت سوخت و مواد شیمیایی از مخازن زیرزمینی، پسماندهای صنعتی، دفن زباله و شیرابه‌ی زباله‌ها، استفاده‌ی بی‌رویه از منابع آب، فعالیت‌های معدنی و حفاری و…

مقایسه صفحه 58

شکل زیر چند چاه را نشان می‌دهد که با فاصله از یکدیگر قرار گرفته‌اند. آیا از هر سه چاه می‌توان به آب رسید؟ از کجا فهمیدید؟

📗 پاسخ: بله چون پایین هر سه چاه به آب‌های زیرزمینی رسیده است.

آیا پس از گذشت چند سال باز هم از هر سه چاه می‌توان به آب رسید؟ چرا؟

📗 پاسخ: مصرف زیاد چاه عمیق‌تر باعث می‌شود که چاه‌های کم‌عمق بعد از چند سال که سطح آب‌های زیرزمینی پایین برود دیگر به آب نرسند و خشک شوند.

پیش‌بینی می‌کنید اگر چند سال دیگر هم بگذرد و آب‌های زیرزمینی مثل قبل مصرف شوند، چه اتفاقی خواهد افتاد؟

📗 پاسخ: سطح آب‌های زیرزمینی بسیار پایین می‌رود و همه چاه‌ها خشک می‌شوند.

کاوشگری صفحه 59

چگونه آب گل‌آلود را صاف کنیم؟

وسایل لازم:

یک ظرف شیشه‌ای، یک بطری پلاستیکی، مقداری شن، ماسه و خرده سنگ، کِش، مقداری پارچه‌ی نخی، پنبه و یک بطری آب گل‌آلود

1- ابتدا ته یک بطری پلاستیکی را ببرید. مقداری پنبه را روی پارچه قرار دهید. سر بطری را با پنبه و پارچه بپوشانید و با یک کش محکم کنید.

2- قرار است با وارونه کردن این بطری روی ظرف شیشه‌ای و استفاده از موادی که دارید، وسیله‌ای برای صاف کردن آب گل‌آلود بسازید. به نظر شما خرده‌سنگ‌ها، شن و ماسه را به چه ترتیبی در این بطری بریزیم تا آب بعد از عبور از آن‌ها تمیز و صاف شود؟ پاسخ خود را در تصویر زیر نشان دهید.

📗 پاسخ: ابتدا شن، بعد ماسه و بعد خرده‌سنگ‌ها را درون بطری می‌ریزیم.

3- پیشنهاد خود را در گروه مطرح کنید. درباره‌ی دلایل انتخاب خود با دوستان‌تان گفت‌وگو کنید.

📗 پاسخ: آب گل‌آلود را که در بطری می‌ریزیم ابتدا با عبور از خرده‌سنگ‌ها ذرات درشت‌تر آن گرفته می‌شود، با عبور از ماسه، ذرات کمی ریزتر آن گرفته می‌شود و با عبور از شن، ذرات ریز آن هم گرفته می‌شود و صاف می‌شود.

4- پس از شنیدن پیشنهادهای بقیه‌ی اعضای گروه یک ایده را انتخاب و آزمایش کنید.

5- آیا آبی که از انتهای بطری خارج می‌شود، از آبی که در ابتدا داشتید، شفاف‌تر است؟

📗 پاسخ: بله، بعضی ذرات آلوده آن گرفته شده و شفاف‌تر شده است.

6- چرا این آب هنوز قابل آشامیدن نیست؟

📗 پاسخ: چون به طور کامل تصفیه نشده و هنوز ذرات آلوده‌ای در آن هست.

7- نتایج آزمایش خود را در کلاس ارائه دهید و با نتیجه‌ی گروه‌های دیگر مقایسه کنید.

پاسخ: به عهده دانش‌آموز

جمع‌آوری اطلاعات صفحه 60

در محل زندگی شما آب تصفیه شده چگونه هدر می‌رود؟ شما چه پیشنهادهایی برای جلوگیری از به‌هدر رفتن آب دارید؟

📗 پاسخ: در تهران، آب تصفیه‌شده بیشتر از طریق نشت لوله‌های فرسوده، شست‌وشوی طولانی خودروها و آبیاری غیراصولی فضای سبز هدر می‌رود.

پیشنهادهایی برای جلوگیری از هدر رفتن آب:

– استفاده از شیرآلات کم‌مصرف: نصب سرشیرهای کاهنده فشار یا شیرهای هوشمند، میزان مصرف را تا ۵۰٪ کاهش می‌دهد.

– ترمیم و تعویض لوله‌های فرسوده: نشت آب در لوله‌های قدیمی یکی از عوامل مهم هدررفت است، به‌ویژه در ساختمان‌های قدیمی.

– آبیاری فضای سبز در ساعات خنک (صبح زود یا عصر): این کار باعث کاهش تبخیر آب و افزایش جذب آن توسط گیاهان می‌شود.

– استفاده از آب خاکستری برای آبیاری: آب شست‌وشوی دست، ظرف یا دوش (در صورت تصفیه ساده) می‌تواند برای آبیاری باغچه یا درختچه‌ها استفاده شود.

– جلوگیری از شست‌وشوی خودرو با شلنگ باز: به‌جای آن از سطل آب یا کارواش‌های بخار استفاده شود.

– آموزش و فرهنگ‌سازی در مدارس و رسانه‌ها: تغییر رفتار مردم در مصرف خانگی، نقش مهمی در کاهش مصرف دارد.

– استفاده از سیستم جمع‌آوری آب باران: برای آبیاری فضای سبز یا شست‌وشو، مخصوصاً در خانه‌های ویلایی یا مدارس.