بازی محلی آذربایجان غربی

بازی‌های محلی آذربایجان غربی، بازتابی از فرهنگ غنی و تاریخ پربار این منطقه هستند که نسل‌ها به عنوان وسیله‌ای برای سرگرمی، تقویت مهارت‌های جسمی و ذهنی، و تقویت روابط اجتماعی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. در ادامه، به معرفی و توضیح چند نمونه از این بازی‌ها می‌پردازیم.

بازی تولاما

در این بازی، دایره‌ای بزرگ روی زمین کشیده شده و به هشت قسمت تقسیم می‌شود. در سمت چپ و خارج از دایره، مربعی به عنوان خانه اول بازی رسم می‌شود. خانه‌های داخل دایره از ۲ تا ۹ شماره‌گذاری می‌شوند. در مقابل خانه یک، در بیرون دایره، نیم‌دایره‌ای به نام “جهنم” قرار دارد.

بازیکن اول سنگی را در خانه اول می‌اندازد و خود از روی خانه اول می‌پرد و یک پای خود را در خانه دو و پای دیگر را در خانه سه می‌گذارد. سپس به خانه نه می‌پرد، پای راست خود را بالا نگه می‌دارد، خم می‌شود و سنگ را از خانه اول برمی‌دارد و از روی خانه یک به بیرون بازی می‌پرد. اگر سنگ در جهنم بیفتد، بازیکن سوخته و نوبت به بازیکن بعدی می‌رسد. افتادن سنگ یا رفتن پا روی خط موجب باخت بازیکن است.

بازی جولاتوتما

در این بازی، چاله‌هایی روی زمین حفر می‌شود که یک توپ کوچک یا گردو در آن جا بگیرد. در داخل هر چاله تعدادی سنگ‌ریزه ریخته می‌شود. بازیکنان به نوبت توپ را به طرف چاله‌ها قل می‌دهند. اگر توپ در چاله‌ای بیفتد، بازیکن یک سنگ‌ریزه از داخل چاله برمی‌دارد. پس از اتمام سنگ‌ها، بازیکنی که بیشترین سنگ را جمع‌آوری کرده باشد، برنده بازی است.

بازی پیشک قاشدی

در این بازی، ابتدا پشک می‌اندازند و یکی از بازیکنان به عنوان “گرگ” انتخاب می‌شود. بازیکن فراری باید با سرعت دست خود را به گرگ بزند و فرار کند. گرگ نیز باید به دنبال او حرکت کند تا او را بگیرد. محدودیت مکانی وجود ندارد و فراری می‌تواند به هر سمت و گوشه‌ای فرار کند، که این امر باعث خستگی گرگ می‌شود. بازی زمانی تمام می‌شود که فراری توسط گرگ زده شود و در این صورت نقش‌ها عوض می‌شود.

بازی چیلینگ آغاج

این بازی نیاز به فضای باز و دو چوب به نام‌های “چیلینگ” (چوبی به اندازه کف دست و به ضخامت انگشت انسان) و “آغاج” (چوب دستی به اندازه تقریباً ۷۵ سانتی‌متر) دارد. معمولاً دو نفره و گاهی گروهی توسط پسران اجرا می‌شود. در شکل دو نفره، به قید قرعه نفر اول مشخص می‌شود و سپس محل شروع بازی را با کشیدن یک خط روی زمین تعیین می‌کنند که آن را “مَره” می‌نامند.

بازی حول وینمه

در این بازی، یک چاله کوچک حفر می‌شود و یک تکه چوب به نام “حول” در آن چاله انداخته می‌شود. دیگر بازیکنان با زدن دسته چوبی که در دست دارند، مانع از افتادن حول در چاله می‌شوند. بازیکنان باید مواظب جای خود باشند تا از دست ندهند.

بازی بنکمال اوینمه

در این بازی، یک توپ کوچک به اندازه توپ تنیس که با پارچه درست می‌شود، استفاده می‌شود. یک مقر مشخص می‌شود و یک نفر با چوب توپ را می‌زند. هم‌تیمی‌های او سعی می‌کنند بعد از زدن توپ به طرف مقر حرکت کنند و رقیب نیز سعی می‌کند سریع توپ را بیاورد و آن‌هایی را که به طرف مقر حرکت می‌کنند، بزند. در صورت برخورد توپ به بازیکنان، رقیب برنده می‌شود.

بازی لخص اوینمه

در این بازی، یک دایره بزرگ روی زمین کشیده می‌شود و چند کمربند روی دایره پهن می‌شود. افرادی بیرون از دایره سعی می‌کنند کمربند را از روی دایره بردارند و افراد داخل دایره را بزنند. افراد داخل دایره نیز اجازه نمی‌دهند که کمربند برداشته شود.

این بازی‌ها نه تنها وسیله‌ای برای سرگرمی بودند، بلکه نقش مهمی در تقویت مهارت‌های جسمی، ذهنی و اجتماعی کودکان و نوجوانان ایفا می‌کردند. با توجه به تغییرات سبک زندگی و ورود تکنولوژی‌های جدید، بسیاری از این بازی‌ها به فراموشی سپرده شده‌اند. احیای این بازی‌ها می‌تواند به حفظ فرهنگ و تاریخ منطقه کمک کند و نسل‌های جدید را با سنت‌های گذشته آشنا سازد.