بازی های محلی مازندران

بازی‌های محلی مازندران، بازتابی از فرهنگ غنی و تاریخ پربار این منطقه هستند که نسل‌ها به عنوان سرگرمی و تقویت روابط اجتماعی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. در ادامه، به معرفی و توضیح چند نمونه از این بازی‌ها می‌پردازیم.

آغوزکا (گردو بازی)

در این بازی، بازیکنان گردوها را دو به دو روی یکدیگر چیده و هر یک به نوبت با گردویی به نام “کل” یا “تیره” (گردوی بزرگ‌تر) به گردوها می‌زنند. اگر نفر اول به گردوها زد و آن‌ها را انداخت، فعلاً برنده محسوب می‌شود و بقیه بازیکنان باید به تیره او بزنند. هر کسی موفق شد، صاحب همه گردوها می‌شود؛ در غیر این صورت، نفر اول همه گردوها را جمع می‌کند.

چلیک مارکا

بازیکنان به دو گروه تقسیم می‌شوند. برای بازی، دو تکه چوب یا “چلیک” و یک چوب بزرگ‌تر یا “مارکا” نیاز است. ابتدا گروه اول، چوب کوچک را روی گودالی قرار می‌دهد؛ سپس با چوب بزرگ به زیر چوب کوچک می‌زند و آن را به طرف بالا پرتاب می‌کند. چوب هر یک از بازیکنان که مسافت بیشتری را طی کند، آن گروه برنده می‌شود و افراد بازنده باید به برندگان سواری بدهند.

رزین کا

“رزین” وسیله‌ای چوبی به شکل Y است که تکه نوار لاستیکی به دو سر انتهای چوب بسته می‌شود. بازیکن با گذاشتن سنگ لای لاستیک و کشیدن آن به طرف عقب، سنگ را پرتاب می‌کند و گنجشک شکار می‌کند.

ریسمان بازی

از بازی‌های نمایشی سنتی مازندران، به ویژه در غرب استان، ریسمان بازی است. این بازی غالباً در مراسم عروسی برگزار می‌شد. ریسمان‌بازان دو نفر هستند: یک نفر به عنوان بندباز بالای طناب راه می‌رود و دیگری به نام “شیطانک” در پایین می‌ایستد. بندباز بالای طناب با گذاشتن مجمع روی سر یا سوار شدن روی دوچرخه روی طناب راه می‌رود و شیطانک نیز در پایین با درآوردن شکلک و حرکات خنده‌آور تماشاچیان را سرگرم می‌کند. بعد از پایان نمایش، شیطانک در بین تماشاچیان می‌چرخد و پول و شیرینی جمع می‌کند و از صاحب خانه نیز پول و شیرینی می‌گیرد.

کشتی لوچو

کشتی لوچو از کشتی‌های محلی استان مازندران است و در گذشته در مراسم عروسی اجرا می‌شد. اما امروزه در بعضی از نقاط استان، این کشتی همه ساله در تابستان بعد از وجین شالی، هنگام فراغت کار روستاییان، انجام می‌شود. در ایام دیگر مانند اعیاد مذهبی و ملی نیز کشتی لوچو برگزار می‌شود و جایزه برنده یک رأس گاو است که توسط اهالی خریداری می‌شود.

گاوجنگی

از دیگر سرگرمی‌های دیرپا، مراسم گاوجنگی در روستای شیرکلا شهرستان نور است که به زبان محلی “تُشک جنگی” نامیده می‌شود. این مسابقه هر سال و یک هفته بعد از اتمام کشتی لوچو در اوایل مرداد ماه به مدت ۱۰ روز برگزار می‌شود. قبل از انجام مسابقه، از اهالی محل مبلغی پول بابت هزینه‌های ضروری جمع‌آوری می‌شود. چند روز پیش از مسابقه، از طریق نامه تاریخ برگزاری مسابقه به اطلاع اهالی روستاها و شهرها و حتی استان‌های همجوار رسانده می‌شود. هزینه نگهداری مهمانان در روستا و کرایه از پول جمع‌آوری شده پرداخت می‌شود.

سوچلا (شکار به روش سنتی در آب‌بندان)

یکی از راه‌های درآمد روستاهای مرکزی مازندران، شکار پرنده به روش سنتی در آب‌بندان به هنگام کم‌آبی است. اواسط پاییز، پرندگانی مانند قو، غاز، چنگر، انواع مرغابی و… از نقاط سردسیر به سواحل دریای مازندران که دارای آب و هوای معتدل است، مهاجرت می‌کنند و بیشتر در آب‌بندان‌ها که به علت کشت شالی، محل مناسبی برای تغذیه پرندگان است، ساکن می‌شوند. این شکار از اوایل پاییز هر سال تا ۱۵ اسفند در شب‌های تاریک بدون تیراندازی با وسایل شکار سنتی و رعایت مقررات محلی انجام می‌شود. در این مدت، آب‌بندان قرق و تیراندازی در فاصله ۵۰۰ متری اطراف آن ممنوع می‌شود. این نوع شکار توسط تور و بیشتر در روستاهای گل‌نشین، سیدمحله، زرین‌کلا، لاریم و مشک‌آباد در مسیر جاده ساری – بابلسر از طریق جاده خزرآباد انجام می‌شود.

صید سنتی به روش “روز دما”

شکار به روش “روز دما” معمولاً در اواخر مهرماه با مهاجرت پرندگان وحشی به آبگیرها در روز انجام می‌شود. برای این کار، چند روز قبل از مهاجرت پرندگان وحشی، اردک‌های تربیت‌شده را در محل صید نگهداری