وظیفه فیوز ماشین چیست؟

الان دیگه برق جزو جدانشدنی زندگی ما شده. راستش رو بخوای، اگه یه روز برق نباشه، همه‌چیز توی تاریکی فرو می‌ره. وقتی آدم‌های باهوشی مثل ادیسون، فارادی، تسلا و بقیه برق رو آوردن توی زندگی مردم، یه نکته مهم رو فهمیدن: اگه تو سیم‌کشی یا مدار اشتباهی پیش بیاد، هم جون آدم به خطر می‌افته، هم وسایل برقی می‌سوزن.

برای همین فکر کردن که چیزایی درست کنن که هم مدار برق رو محافظت کنه، هم جون آدم رو نجات بده. بعد کلی تلاش و آزمایش، بالاخره به نتیجه رسیدن و اون وسایلی رو ساختن که امروز بهشون می‌گیم تجهیزات حفاظتی. این تجهیزات کلی مدل مختلف دارن و چون خیلی مهمن، همیشه دارن روشون کار می‌کنن تا بهتر بشن.

توی هر ماشینی، یکی از مهم‌ترین بخش‌ها، سیستم برقشه. محافظت از این سیستم هم با همون تجهیزات حفاظتی انجام می‌شه. توی این مقاله می‌خوایم ببینیم این تجهیزات حفاظتی دقیقاً چین و چیکار می‌کنن.

فیوز در خودرو

فیوز چیست؟

در اولین بخش از مقاله ” وظیفه فیوز در خودرو چیست؟ ” به توضیح خود فیوز خواهیم پرداخت .فیوز وسیله‌ای حفاظتی است که جهت حفاظت تجهیزات در برابر اضافه جریان ناشی از اضافه بار و یا اتصال کوتاه به کار برده می‌شود. حتما تا به حال پیش برایتان پیش آمده است که فیوز خانه‌تان عمل کرده و یا در اصطلاح عام، پریده است؛ در واقع در این هنگام فیوز از وسایل خانه شما مراقبت نموده است.

در خودرو نیز بسته به مدل و سازنده خودرو، سیستم‌های الکتریکی متعددی (هر چند شاید در مورد خودروهای داخلی، صفت متعدد چندان پسندیده نباشد!) وجود داشته و باید در مقابل‎‌ جریان‌های بیشتر از مقادیر نامی محافظت شوند که این حفاظت نیز بر عهده فیوزها است.

حفاظت مدارات الکتریکی در خودروها بر عهده فیوزها بوده و این قطعات با فدای جان خود مانع از آسیب به تجهیزات الکتریکی می‌شوند.

تجهیزات الکتریکی در خودروها

با توجه به نوع خودرو، سازنده آن و … تجهیزات الکتریکی متنوعی در خودروها وجود داشته و روزبه‌روز نیز بر تعداد این تجهیزات و سیستم‌های الکتریکی افزوده می‌شود. کمپانی‌های سازنده به دنبال افزودن مزیت‌های رقابتی و آپشن‌های جدیدی به محصولات خود هستند که از قضا سیستم‌های الکتریکی، نقش بسیار اساسی در آن‌ها دارند. مهم‌ترین تجهیزات الکتریکی خودروها شامل موارد ذیل است:

• برف‌پاک‌کن‌ها
• فن رادیاتور
• پمپ بنزین
• کیلومترشمار
• فندک
• قفل مرکزی
• واحد کنترل خودرو (ECU)
• فلاشر
• ترمز
• چراغ‌ها
• سیستم صوتی
• بالابر شیشه
• صندلی‌های برقی
• آینه‌های تاشو برقی
• بوق
• انواع سنسورهای الکتریکی
• و …

با مجله سراسری ۲۴ همراه بودید تا توی مطلب «وظیفه فیوز توی ماشین چیه؟» بریم سراغ تجهیزات الکترونیکی خودروها. اگه به هر دلیلی توی مدارهای برق این قطعات یه اشکالی پیش بیاد و جریان برق از حد مجاز بیشتر بشه، فیوزهای مربوطه وارد عمل میشن و مدار رو سالم نگه می‌دارن.

نحوه عملکرد فیوز

خب بریم سراغ بازنویسی این متن به زبان ساده و دوستانه:

فیوزها مدل‌های مختلفی دارن و هرکدومشون یه جور کار می‌کنن. به خاطر همینه که تو این بخش از مقاله “وظیفه فیوز تو ماشین چیه؟” می‌خوایم ببینیم اصلاً فیوز چطوری کار می‌کنه. باید بگیم که فیوزهایی که تو خودروها استفاده می‌شن یه المان دارن که با گرم شدن ذوب می‌شه.

این فیوزها یه نوار فلزی دارن که داخل یه محفظه غیررسانا (که جریان رو عبور نمی‌ده) به همراه یه جرقه‌گیر قرار می‌گیره. وقتی جریان برق از حد مجاز بیشتر بشه، این نوار فلزی داغ می‌شه و آب می‌شه، در نتیجه راه عبور جریان بسته می‌شه و برق قطع می‌گرده.

انواع فیوزهای مورد استفاده در خودرو

فیوزها انواع مختلفی دارن، ولی تو ماشین‌ها فقط چند تا مدل خاص استفاده میشه که اینان:

فیوزهای مستطیلی و سرامیکی: این مدل فیوزها، همه‌گیرترین نوع فیوز تو خودروها هستن. از دو تا پایه درست شدن که با یه سیم کلفت‌تر به هم وصل شدن. اگه جریان برق از حد مجاز بیشتر بشه، اون سیم وسط می‌سوزه و ارتباط دو تا پایه قطع میشه، در نتیجه مسیر جریان برق بسته میشه.

فیوزهای شیشه‌ای: اینا یه جور دیگه از فیوزهای ماشینن که دو سرشون با یه سیم نازک به هم وصله. وقتی جریان برق از حد معمول بیشتر بشه، اون سیم نازک می‌سوزه و قطع میشه.

فیوز فلزی: تو فیوز فلزی هم، اگه جریان از حد مجاز بیشتر بشه، ارتباط بین دو سرش قطع میشه و مدار رو از جریان زیاد محافظت می‌کنه.

فیوز شیشه‌ای: یه نوع دیگه از فیوز خودروئه که دو سر فیوز با یه سیم نازک داخل یه محفظه شیشه‌ای به هم وصل شدن. وقتی شدت جریان بالا بره، اون سیم پاره میشه و قطع می‌گرده.

جعبه فیوز چیست؟

همونطور که از اسمش معلومه، جعبه فیوز همون جعبه‌ایه که همه فیوزها توش جا می‌گیرن و سیم‌های اصلی همه وسایل برقی ماشین از همین جا تغذیه می‌شن. استفاده از جعبه فیوز باعث می‌شه سیم‌کشی ماشین مرتب‌تر بشه و پیدا کردن و رفع مشکل‌های برقی خیلی راحت‌تر بشه. فیوزهایی که تو ماشین به کار می‌رن، با رنگ‌ها و ظرفیت‌های مختلف ساخته می‌شن و داخل جعبه فیوز قرار می‌گیرن. روی هر کدوم از این فیوزها یه عددی نوشته شده که نشون‌دهنده ظرفیت اون فیوزه.

مثلاً اگه موقع چک کردن جعبه فیوز، یه فیوزی دیدی که روش عدد ۱۵ نوشته شده، یعنی این فیوز حداکثر می‌تونه جریان ۱۵ آمپر رو تحمل کنه و اگه جریان از این مقدار بیشتر بشه، فیوز عمل می‌کنه و مسیر جریان رو قطع می‌کنه.

جعبه فیوز خودرو

دلایل سوختن فیوزها

خب، داریم به انتهای مقاله‌ی «وظیفه فیوز تو ماشین چیه؟» نزدیک می‌شیم. همونطور که گفتیم، دلیل اصلی سوختن فیوز اینه که جریان برق بیشتر از حد معمول از مدار عبور کرده. این اتفاق معمولاً به خاطر یکی از این دلایل می‌افته:

– جایی از سیم‌کشی‌ها اتصالی کرده
– یه وسیله‌ی غیراستاندارد به ماشین وصل کردی
– دینام ماشین خراب شده
– یه وسیله‌ی اضافه و غیراستاندارد به ماشین وصل کردی، مثلاً چیزی به فندکی زدی که نباید

نحوه تعویض فیوزها

• ابتدا مطمئن شوید که مشکل از فیوز است.
• با مراجعه به دفترچه راهنمای خودرو، محل قرارگیری جعبه‌فیوز را شناسایی نمایید.
• فیوزی را که احتمال می‌دهید سوخته است را چک نمایید. برای این کار می‌توانید از یک مالتی‌متر استفاده نموده و از تست بوق، اندازه‌گیری مقاومت یا اندازه‌گیری ولتاژ استفاده نمایید. به عنوان مثال اگر فیوز نسوخته باشد مقاومت اندازه‌گیری‌شده بین دو سر تقریبا نزدیک صفر خواهد بود. لازم به ذکر است که جهت اندازه‌گیری ولتاژ، مالتی‌متر را در حالت DC قرار دهید.

با استفاده از انبردست یا هر وسیله‌ی دم‌داری که دم دستت هست، فیوز سوخته رو دربیار.

حالا بیا اینو ساده برات بگم. اول از همه، فیوز سالم رو بذار جاش. یه نکته خیلی مهم: فیوزی که می‌ذاری باید دقیقاً همون مدل فیوز قبلی باشه و جریانش هم دقیقاً به اندازه قبلی باشه. چون اگه جریانش کمتر باشه، خیلی زودتر از چیزی که فکرش رو بکنی می‌سوزه. از اون طرف هم اگه جریانش بیشتر باشه، ممکنه به دستگاه و مدارهایی که محافظت می‌کنه آسیب بزنه.

آخرش هم همه اتصالات رو محکم ببند و کلید رو روشن کن تا ببینی مدارها درست کار می‌کنن یا نه.

جمع بندی

فیوزهای ماشین جزو اون بخش‌های خیلی مهم برق خودرو هستن که نقش محافظ رو دارن. این فیوزها وقتی جریان برق از حد مجاز بیشتر بشه، مدار رو قطع می‌کنن و جلوی سوختن سیم‌ها و خراب شدن قطعات الکترونیکی رو می‌گیرن. اگه بدونی هر کدوم از فیوزها چه شکلی هستن، جعبه فیوز کجاست و چطور باید درست عوضشون کنی، می‌تونی از کلی دردسر برقی و هزینه‌های گزاف جلوگیری کنی و ماشینت رو هم ایمن‌تر نگه داری.