پاسخ سوالات درس دوم فارسی دوازدهم مست و هُشیار

جواب به سوالات و فعالیت درس دوم فارسی دوازدهم نظری ( پاسخ ها به صورت گام به گام )

پاسخگویی به سوالات درس دوم کتاب فارسی دوازدهم مست و هُشیار صفحات 19، 20، 21، 22، 23 با سراسری 24 همراه باشید.

به‌روزرسانی بر اساس کتاب فارسی دوازدهم 1404-1405

جواب سوالات فارسی دوازدهم درس دوم مست و هُشیار ( پاسخ گام به گام )

شعر «مست و هُشیار» صفحه 19

دانش‌آموز عزیز برای خواندن معنی شعر «مست و هُشیار» در سایت سراسری 24 بر روی لینک زیر ضربه بزنید.

» معنی شعر مست و هُشیار

کارگاه متن‌پژوهی درس دوم صفحه 20

قلمرو زبانی صفحه 20

1- معنای واژه‌های مشخّص شده را بنویسید.

گر بدین حال تو را محتسب اندر بازار بیند، بگیرد و حد زند.   خواجه نظام الملک توسی

📗 پاسخ:

محتسب: مأمور حکومتی شهر که کار او نظارت بر اجرای احکام دین و رسیدگی به اجرای احکام شرعی بود

حد: کیفر و مجازات شرعی برای گناهکار و مجرم

از بهر تو صدبار ملامت بکشم / گر بشکنم این عهد، غرامت بکشم     مولوی

📗 پاسخ: غرامت: مالی که بابت خسارت داده یا گرفته می‌شود؛ تاوان

2- فعل‌های مشخّص شده را از نظر کاربرد معنایی بررسی کنید.

گفت: «نزدیک است والی را سرای، آن‌جا شویم»       گفت: «والی از کجا در خانه خمّار نیست؟»

📗 پاسخ: شویم: برویم ـ نیست: بودن، حضور یافتن

زاهد ظاهرپرست از حال ما آگاه نیست          در حق ما هرچه گوید جای هیچ اکراه نیست       حافظ

📗 پاسخ: نیست در مصرع اول به معنای نمی‌باشد (فعل اسنادی) ـ نیست در مصراع دوم به معنای وجود ندارد (فعل غیراسنادی)

ریشه‌های ما به آب / شاخه‌های ما به آفتاب می‌رسد / ما دوباره سبز می‌شویم      قیصر امین‌پور

📗 پاسخ: می‌شویم: می‌گردیم (فعل اسنادی)

قلمرو ادبی صفحه 20

1- سروده زیر را از نظر شیوه گفت‌وگو، با متن درس مقایسه کنید؛ سپس بنویسید این نوع گفت‌وگو در اصطلاح ادبی چه نام دارد؟

نخستین بار گفتش کز کجایی؟ / بگفت از دار مُلکِ آشنایی

بگفت آنجا به صنعت در چه کوشند؟ / بگفت انده خرند و جان فروشند

بگفتا جان‌فروشی در ادب نیست / بگفت از عشق‌بازان این عجب نیست

بگفت از دل شدی عاشق بدین‌سان؟ / بگفت از دل تو می‌گویی، من از جان

بگفتا دل ز مهرش کی کنی پاک؟ / بگفت آن‌گه که باشم خفته در خاک

بگفت او آنِ من شد زو مکن یاد / بگفت این، کی کند بیچاره فرهاد؟

چو عاجز گشت خسرو در جوابش / نیامد بیش پرسیدن صوابش

به یاران گفت کز خاکی و آبی / ندیدم کس بدین حاضر جوابی

نظامی

📗 پاسخ: هر دو سروده، گفت‌وگو میان دو نفر را بیان می‌کند که اولی می‌خواهد بر حق بودن سخنان خود را اثبات کند و دومی با هوشیاری و ذکاوت پاسخ می‌دهد. این گفت‌وگو در اصطلاح ادبی «مناظره» نام دارد.

2- متن درس از نظر شیوه بیان (جِد ـ طنز) با این سروده حافظ چه وجه اشتراکی دارد؟

با محتسبم عیب مگویید که او نیز           پیوسته چو ما در طلب عیش مدام است

📗 پاسخ: هر دو سروده، به شیوه بیان طنز به یکی از مشکلات اجتماع اشاره و مأموران حکومتی را در این زمینه، نالایق، ناآگاه به احکام شرع و فاسد معرفی می‌کنند.

قلمرو فکری صفحه 21

1- هر یک از مصراع‌های زیر، به کدام پدیده اجتماعی زمان شاعر اشاره دارد؟

 گفت: «دیناری بده پنهان و خود را وارهان» 📗 پاسخ: (رشوه‌خواری مأموران حکومتی)

گفت: «جرم راه رفتن نیست، ره هموار نیست.» 📗 پاسخ: (فراهم بودن زمینه‌های انحراف و فساد در جامعه، نامساعد بودن اوضاع اجتماعی برای سالم زندگی‌ کردن)

2- در هر یک از بیت‌های زیر، بر چه موضوعی تأکید شده است؟

بیت هشتم ← 📗 پاسخ: ارزش عقل و دانایی و بی‌ارزشی ظاهر

بیت نهم ← 📗 پاسخ: کار حرام، کم یا زیاد باید ترک شود و مقدار کم آن هم ناپسند است و گناه محسوب می‌شود و مأمور حکومتی از این حکم شرعی اطلاع نداشت.

3- درباره ارتباط موضوعی متن درس با هر یک از بیت‌های زیر توضیح دهید.

دور شو از برم ای واعظ و بیهوده  مگوی     من نه آنم که دگر گوش به تزویر کنم    حافظ

📗 پاسخ: ریاکاری، دورویی و نیرنگ‌بازی مسئولین حکومت و نصیحت‌گویان را بیان می‌کند.

 گفت مست: «ای محتسب، بگذار و رو        از برهنه کی توان بردن گرو؟»    مولوی

📗 پاسخ: تهیدستی مردم جامعه و فساد و رشوه‌خواری مسئولین حکومت را بیان می‌کند.

شعرخوانی «در مکتب حقایق» صفحه 22

دانش‌آموز عزیز برای خواندن معنی شعر «در مکتب حقایق» در سایت سراسری 24 بر روی لینک زیر ضربه بزنید.

» معنی شعر در مکتب حقایق

درک و دریافت صفحه 23

1- برای خوانش این شعر، چه نوع آهنگ و لحنی را برمی‌گزینید؟ دلیل خود را بنویسید.

📗 پاسخ: لحن و آهنگ تعلیمی چون این شعر بیانگر پند و اندرز است و به مطالبی اشاره دارد که برای زندگی سعادتمند و موفق مفید هستند و خواندن آن با لحن تعلیمی و آرام، باعث می‌شود نکات مهم آن در شنونده تأثیر بگذارد.

2- مفهوم مشترک هر یک از گروه بیت‌های زیر را بیان کنید.

الف) بیت‌های سوم و پنجم 📗 پاسخ: (برای رسیدن به کمال انسانی و درک حقایق معنوی باید تعلقات مادی را ترک کرد)

ب) بیت‌های ششم و نهم 📗 پاسخ: (در مسیر رسیدن به کمال و درک حقایق معنوی به خداوند و رحمت بی‌پایانش اعتماد و توکل کن و مطمئن باش که حتی اگر نابود شوی و هستی‌ات دگرگون شود، کمال و سعادت تو در همین است)

جواب درس‌های بعدی فارسی دوازدهم
دانلود PDF کتاب فارسی دوازدهم