علل فرستادن پیامبران متعدد دینی یازدهم ؛ حکمت آن از نگاه عقل و تاریخ

علل فرستادن پیامبران متعدد دینی

پاسخ

• لزوم استمرار و تداوم دعوت دینی برای ماندگاری دین
• رشد تدریجی سطح فکر، اندیشه، دانش و فرهنگ انسان‌ها
• فراموشی یا تحریف تعالیم پیامبران پیشین

این‌ها جواب سریع و امتحانی ماجرا بود؛ اما حالا بیایید کمی نفس بکشیم،
چای‌مان را بگذاریم کنار دست، و اصل داستان را درست و حسابی بررسی کنیم.

دلیل اول: ضرورت استمرار و پیوستگی در دعوت دینی

اگر تصور کنیم یک پیام دینی فقط با یک سخنرانی کوتاه و چند توصیه گذرا قرار است
تا ابد در ذهن بشر باقی بماند، واقعیت تاریخی به ما لبخند تلخی می‌زند!

هر پیام مهمی، مخصوصاً پیامی به بزرگی خداپرستی، عدالت‌خواهی و اخلاق انسانی،
نیاز به تبلیغ مستمر دارد؛ چیزی شبیه آبیاری باغ.
اگر باغ را یک بار آب بدهیم و رها کنیم، نباید انتظار جنگل داشته باشیم.

پیامبران الهی، هر کدام در دوره‌ای خاص، این مسئولیت بزرگ را بر عهده داشتند:

• زنده نگه داشتن توحید
• مقابله با شرک و ستمگری
• نهادینه کردن اخلاق انسانی در جامعه

این استمرار در دعوت باعث شد تعالیم الهی کم‌کم وارد سبک زندگی، فرهنگ و آداب مردم شود؛
به‌طوری که حذف آن دیگر کار ساده‌ای نباشد.
دشمنان دین فهمیدند که با پاک کردن یک اسم یا خاموش کردن یک صدا، مسیر الهی تمام نمی‌شود.

خلاصه اگر دین مثل یک سریال چندفصلی نبود و فقط یک قسمت داشت،
خیلی زود کنسل می‌شد!

دلیل دوم: رشد تدریجی سطح فکر، دانش و فرهنگ انسان‌ها

انسان‌ها از روز اول با مدرک دکترا به دنیا نیامدند.
سطح فکر بشر، مثل قد کودک، به‌تدریج رشد می‌کند.

در هر دوره‌ای:

• سطح آگاهی مردم متفاوت بوده
• دانش و فرهنگ پیشرفت کرده
• سؤالات بشر عمیق‌تر شده

به همین دلیل، لازم بود که پیامبران جدیدی مبعوث شوند و
همان اصول ثابت دین الهی
(مثل توحید، معاد و اخلاق)
را متناسب با فهم انسان‌های زمان خود بیان کنند.

مثلاً همه پیامبران از توحید سخن گفته‌اند،
اما نحوه توضیح توحید برای یک جامعه قبیله‌ای ساده،
با توضیح آن برای جامعه‌ای پیشرفته یکسان نیست.
اصل یکی است، بیان فرق می‌کند.

در واقع پیامبران مثل معلمانی بودند که
یک درس ثابت را برای پایه‌های مختلف،
با زبان متفاوت توضیح می‌دهند.
کسی از معلم اول ابتدایی انتظار فرمول‌های دانشگاهی ندارد!

دلیل سوم: فراموشی یا تحریف تعالیم پیامبران پیشین

یکی از مشکلات جدی جوامع گذشته این بود که:

• امکانات نوشتن و ثبت مطالب محدود بود
• سطح زندگی اجتماعی ابتدایی بود
• نسل‌ها به‌راحتی تعالیم را فراموش می‌کردند

نتیجه چه می‌شد؟
یا آموزه‌های پیامبران به‌تدریج از یاد می‌رفت،
یا آن‌قدر تغییر می‌کرد که دیگر شبیه اصلش نبود.

در چنین شرایطی، پیامبران بعدی می‌آمدند تا:

• تعالیم اصیل را دوباره زنده کنند
• تحریف‌ها را اصلاح نمایند
• پیام الهی را به شکل درست و خالص ارائه دهند

می‌شود گفت بعضی پیامبران مأمور «آپدیت نسخه اصلی» بودند،
نه اینکه دین جدیدی اختراع کنند!

جمع‌بندی علل فرستادن پیامبران متعدد

پایان پیامبری و علت آن

با بعثت پیامبر اکرم (ص)، مرحله جدیدی در هدایت بشر آغاز شد.
دین اسلام به‌عنوان دینی کامل، جهانی و همیشگی معرفی شد.

علت پایان یافتن ارسال پیامبران این است که:

• اسلام پاسخ‌گوی همه نیازهای بشر در همه زمان‌هاست
• قرآن محفوظ مانده و تحریف نشده است
• سنت پیامبر، راهنمای عملی زندگی است

به همین دلیل، دیگر نیازی به پیامبر جدید نبود؛
نه چون بشر بی‌نیاز از هدایت شد،
بلکه چون ابزار هدایت کامل در اختیارش قرار گرفت.

نتیجه نهایی

فرستادن پیامبران متعدد، یک کار تکراری یا بی‌برنامه نبود،
بلکه پاسخ حکیمانه خداوند به شرایط مختلف فکری، فرهنگی و اجتماعی بشر بود.

و پایان پیامبری، نشانه بی‌توجهی خدا به انسان نیست،
بلکه نشانه بلوغ ابزار هدایت و کامل شدن برنامه الهی است.