پاسخ سوالات درس پنجم علوم سوم آب ماده‌ی با ارزش

جواب به سوالات و فعالیت درس پنجم علوم سوم  ( پاسخ ها به صورت گام به گام )

پاسخگویی به سوالات درس پنجم کتاب علوم سوم آب ماده‌ی با ارزش صفحات 46، 47، 48، 50، 51، 52 با سراسری 24 همراه باشید.

جواب سوالات علوم سوم درس پنجم آب ماده‌ی با ارزش ( پاسخ گام به گام )

سؤال صفحه 46

به تصویر ابتدای درس نگاه کنید. جهت پیکان‌ها را روی تصویر دنبال کنید. به نظر شما این جهت‌ها چه چیزی را نشان می‌دهند.

📗 پاسخ: آب‌های روی کره زمین در اثر تابش خورشید، بخار می‌شوند و به ابر تبدیل می‌شوند. ابرها که سرد می‌شوند باران می‌بارد و دوباره آب به کره زمین برمی‌گردد.

آزمایش صفحه 46

آزمایش تبخیر و میعان را قبلاً انجام دادید (صفحه‌های ۴۲ و ۴۳). در اینجا آزمایش را به صورت زیر انجام دهید.

• در ظرف اولیه به جای آب، آب‌نمک بریزید.
• به کمک هم‌گروهی خود قطره‌های آبی را که روی درِ سرد قابلمه تشکیل می‌شوند، با دقت در لیوان جمع‌آوری کنید.
• به‌نظر شما مزه‌ی آب جمع‌آوری شده شور است یا خیر؟

📗 پاسخ: خیر.

• مقداری از این آب را بچشید و نتیجه را با پاسخ خود مقایسه کنید.

📗 پاسخ: شور نیست.

فعالیت صفحه 47

تصویر صفحه‌ی بعد چرخه‌ی آب در طبیعت را نشان می‌دهد. جمله‌های زیر را بخوانید. هر جمله مربوط به کدام قسمت تصویر است؟ شماره‌ی آن را در محل مشخص شده بنویسید.

1- آب سطح دریاها، اقیانوس‌ها، رطوبت خاک و گیاهان، بر اثر گرما و نور خورشید تبخیر و در هوا پخش می‌شود.

2- بخار آب موجود در هوا سرد می‌شود و ابرها به وجود می‌آیند.

3- باد ابرها را جابه‌جا می‌کند.

4- بر اثر سرد شدن ابرها، ذرات ریز آب در ابر به هم می‌چسبند و قطره‌های درشت‌تری را به وجود می‌آورند که به صورت باران یا برف می‌بارند.

5- آب دوباره به سطح زمین، دریاها و اقیانوس‌ها برمی‌گردد.

گفت‌وگو صفحه 48

آیا آب باران شور است؟ در مورد آن گفت‌وگو کنید.

📗 پاسخ: آب باران شور نیست چون فقط آب تبخیر می‌شود و نمکی که در آب هست تبخیر نمی‌شود.

ایستگاه فکر صفحه 48

آزمایشی را که قبلا در صفحه‌ی ۴۶ انجام دادید، با چرخه‌ی آب در طبیعت مقایسه کنید و نتیجه را به کلاس گزارش دهید.

📗 پاسخ: در چرخه‌ی آب در طبیعت هم مثل آزمایشی که انجام دادیم، فقط آب تبخیر می‌شود و نمک موجود در آب‌ها باقی می‌ماند برای همین آب باران و برف شور نیست.

مشاهده صفحه 48

کره‌ی جغرافیایی مدرسه را به کلاس بیاورید. همه جای آن را به دقت ببینید. آب‌ها جای بیشتری را روی زمین گرفته‌اند، یا خشکی‌ها؟

📗 پاسخ: آب‌ها جای بیشتری را روی زمین به خود اختصاص داده‌اند.

مقایسه صفحه 49

همانطور که روی کره‌ی جغرافیایی دیدید، بخش زیادی از سطح زمین، آب است. آب دریاها و اقیانوس‌ها شور است. در ادامه با دو روش متفاوت، مقدار آب‌های شور را با آب‌های شیرین (آب‌هایی که شور نیستند) مانند آب رودخانه‌ها و چشمه‌ها، مقایسه می‌کنیم.

روش اول: 

جدول زیر صد خانه دارد. فرض کنید این صد خانه همه‌ی آب‌های روی زمین را نشان می‌دهد.

با استفاده از اطلاعات زیر این جدول را رنگ آمیزی کنید:

• از ۱۰۰ قسمت آب روی زمین ۹۷ قسمت آن آب‌های شور هستند.
• از ۱۰۰ قسمت آب روی زمین ۳ قسمت آن آب‌های شیرین هستند.

روش دوم:

• یک سطل بزرگ پر از آب را که گنجایش آن ۱۰ لیتر است در نظر بگیرید. فرض کنید این مقدار آب، همه‌ی آب شوری است که روی کره‌ی زمین وجود دارد.
• در این روش یک لیوان آب نشان‌دهنده‌ی مقدار آب شیرین موجود روی زمین است.
• همچنین نصف قاشق چای‌خوری از آب درون این لیوان، نشان‌دهنده‌ی‌ همه‌ی آب شیرینی است که ما می‌توانیم مصرف کنیم.

با توجه به مقایسه‌هایی که درباره‌ی آب شور و شیرین انجام دادید، بگویید چرا باید در مصرف آب آشامیدنی صرفه‌جویی کنیم؟

📗 پاسخ: با توجه به اطلاعاتی که به دست آوردم مقدار آب شیرین در سطح کره زمین بسیار کم است و ما با صرفه‌جویی می‌توانیم به خودمان و آیندگان برای اینکه همیشه آب داشته باشیم کمک کنیم.

چرا آب دریاها برای آشامیدن، کشاورزی و شست‌وشو مناسب نیستند؟

📗 پاسخ: چون شور است و آبی که برای آشامیدن و کشاورزی و شست‌وشو استفاده می‌کنیم باید شیرین باشد.

فعالیت صفحه 50

خانواده‌ی چهار نفره‌ی سعید از آب برای کارهای مختلفی استفاده می‌کنند. نمودار زیر مصرف آب این خانواده را در یک شبانه‌روز نشان می‌دهد.

• بیشترین مصرف این خانواده، مربوط به چه کاری است؟

📗 پاسخ: حمام و دستشویی

• کارهای دیگری را نام ببرید که در خانه و مدرسه انجام می‌دهید و در آنها هم آب مصرف می‌شود.

📗 پاسخ: در خانه برای آشامیدن و آشپزی، مسواک‌زدن، شست‌وشوی ماشین و موتور و لوازم منزل، نظافت خانه و شست‌وشوی لباس و ظرف، آبیاری گیاهان، کولرهای آبی و… و در مدرسه برای آشامیدن و شست‌وشوی دست‌ها، دستشویی، نظافت کلاس‌ها و حیاط، آبیاری فضای سبز و گلدان‌ها و… از آب استفاده می‌کنیم.

آیا می‌دانید؟ صفحه 50

هر ایرانی در یک روز تقریباً ۲۲۰ لیتر آب مصرف می‌کند. این عدد از مقدار مصرف آب در جهان که حدود ۱۴۰ لیتر در روز است، بسیار بیشتر است.

با توجه به کمبود آب شیرین در دسترس و مصرف بالای آب در کشور ما، کارهایی را بنویسید که می‌توانید برای مصرف بهینه‌ی آب انجام دهید.

📗 پاسخ: آموزش و فرهنگ‌سازی در مورد صرفه‌جویی آب، نصب شیرآلات کم‌مصرف یا سرشیرهای پاششی، بررسی نشت شیرها، آبیاری گل‌ها در صبح یا عصر، استفاده از آب بازیافتی (در صورت امکان) مثلاً برای آبیاری فضای سبز، استفاده از شیرهای پدالی یا خودکار در سرویس‌ها، بستن شیر آب هنگام مسواک زدن (فقط موقع شستن دهان شیر باز شود)، استفاده از ماشین لباسشویی و ظرفشویی فقط با بار کامل و…

فعالیت صفحه 51

• دو بطری پلاستیکی خالی و هم‌اندازه بردارید. درهای آن‌ها را باز کنید و در یکی از آن‌ها مقداری آب بریزید.
• بطری پایینی را با پارچه یا کیسه‌ی سیاه رنگی بپوشانید.
• دهانه‌ی دو بطری را روی یکدیگر قرار دهید و با چسب به طور کامل به هم وصل کنید.
• مطابق تصویر دو بطری را طوری قرار دهید که بطری خالی کمی بالاتر از بطری دیگر قرار گیرد.
• یک لامپ رشته‌ای را روشن کنید و دقیقاً بالای آب درون بطری تیره قرار دهید و حدود یک ساعت صبر کنید.
• مشاهده‌های خود را یادداشت کنید.

📗 پاسخ: در بطری بالایی قطره‌های آب می‌بینم.

• به نظر شما قطره‌های آب در بطری بالایی از کجا آمده‌اند؟ برای پاسخ دادن به این پرسش از واژه‌های گرما، تبخیر و میعان استفاده کنید.

📗 پاسخ: لامپ با تولید گرما، باعث گرم شدن آب درون بطری تیره شده و آب تبخیر می‌شود بعد از آن میعان صورت می‌پذیرد و بخار آب به صورت قطره در بطری بالایی دیده می‌شود. بطری پایینی گرم بود و تبخیر صورت گرفت و بطری بالایی سرد بود و میعان انجام شد و قطره آب تشکیل شد.

• در کلاس درباره‌ی شباهت این دو بطری به کره‌ی زمین و هوای اطراف آن گفت‌وگو کنید.

📗 پاسخ: بطری تیره شبیه کره زمین و بطری بالایی شبیه هوای اطراف زمین است، آب دریاها و رودخانه‌ها و… بر اثر تابش خورشید گرم می‌شود و تبخیر شده به آسمان می‌رود، در آنجا بر اثر سرما ابر تشکیل شده (میعان) و قطره‌ها به صورت باران و برف به سطح زمین برمی‌گردد.

• با توجه به این فعالیت، اکنون می‌توانید بگویید چرا آبی که امروز روی زمین داریم، همان آب زمان دایناسورها است؟

📗 پاسخ: چرخه آب در طبیعت همیشه وجود داشته و دارد پس آبی که امروزه روی زمین داریم، همان آب زمان دایناسورها است.

ایستگاه فکر صفحه 51

به تصاویر زیر نگاه کنید. به نظر شما در کدام محل تبخیر سریع‌تر انجام می‌شود؟ چرا؟

📗 پاسخ: در تصویر سمت چپ که منطقه گرمسیری را نشان می‌دهد زمان تابش خورشید بیشتر است و گرمای بیشتری وجود دارد پس در این منطقه تبخیر سریع‌تر انجام می‌شود.

کاوشگری صفحه 52

پرسش: چگونه می‌توانید یک پارچه‌ی خیس را در مدت ١٠ دقیقه تا جایی که امکان دارد، خشک کنید؟

مواد و وسایل لازم:

• پارچه‌هایی کاملاً مشابه که جنس، رنگ و اندازه‌ی آن‌ها یکسان است.
• لیوان
• ظرف پر از آب

1- برای خشک کردن پارچه‌ی خیس چه راه‌هایی پیشنهاد می‌کنید؟ آن‌را در زیر یادداشت یا در یک برگه نقاشی کنید.

📗 پاسخ: طرح پیشنهادی من: باید تا جایی که امکان دارد آب پارچه‌ی خیس را بگیریم و بعد آن را در معرض گرما قرار دهیم مثلاً در جایی که آفتاب می‌تابد یا جلوی وسایل گرمازا مثل بخاری یا روی شوفاژ پهن کنیم.

2- در گروه درباره‌ی طرح پیشنهادی خود با یکدیگر گفت‌وگو کنید و طرح گروه را در زیر یادداشت یا در یک برگه نقاشی کنید.

📗 پاسخ: طرح پیشنهادی گروه: گرفتن آب پارچه و قرار دادن آن روی شوفاژ

3- پارچه‌های خیس را از معلم تحویل بگیرید.

4- تلاش کنید تا پارچه‌ی خیس گروه خود را به روشی که انتخاب کرده‌اید، در مدت زمان ۱۰ دقیقه تا جایی که امکان دارد، خشک کنید.

5- مراحل انجام کار خود را با همکاری اعضای گروه، به صورت یک لوحه (پوستر) درآورید و به کلاس گزارش دهید. در لوحه‌ی خود تلاش کنید تا با کشیدن شکل و نوشتن کلمات لازم، مراحل کار را به خوبی به دیگران نشان دهید.

پاسخ: به عهده دانش‌‌آموز

6- از مقایسه‌ی روش و نتیجه‌ی کار خود با بقیه‌ی گروه‌ها چه چیزهایی آموختید؟ آن‌ها را بنویسید.

📗 پاسخ: یاد گرفتم که: هرچه آب پارچه‌ی خیس بهتر گرفته شود و در جای گرم‌تری قرار گیرد، آب باقیمانده در پارچه زودتر تبخیر شده و پارچه زودتر خشک می‌شود اما پارچه‌هایی که در معرض هوای سرد قرار گرفته‌اند زمان بیشتری لازم داشتند تا آب باقیمانده در آنها تبخیر شود.