خانه » محتوای کمک‌ درسی مدارس » پاسخ » پاسخ سوالات درس دوازدهم مطالعات هشتم عصر طلایی فرهنگ و تمدن ایرانی – اسلامی

پاسخ سوالات درس دوازدهم مطالعات هشتم عصر طلایی فرهنگ و تمدن ایرانی – اسلامی

25 جولای 2026
بدون دیدگاه

جواب به سوالات و فعالیت درس دوازدهم مطالعات اجتماعی هشتم ( پاسخ ها به صورت گام به گام )

پاسخ سوالات درس دوازدهم مطالعات هشتم عصر طلایی فرهنگ و تمدن ایرانی - اسلامی

پاسخگویی به سوالات درس دوازدهم کتاب مطالعات اجتماعی هشتم عصر طلایی فرهنگ و تمدن ایرانی – اسلامی صفحات 70، 72 با سراسری 24 همراه باشید.

به‌روزرسانی بر اساس کتاب مطالعات اجتماعی هشتم 1404-1405

جواب سوالات مطالعات اجتماعی هشتم درس دوازدهم عصر طلایی فرهنگ و تمدن ایرانی – اسلامی ( پاسخ گام به گام )

فعّالیت‌های درس دوازدهم

1- با توجه به متن درس، آیا سلسله‌های ایرانی از نظر رابطه با خلافت عباسی و چگونگی به قدرت رسیدن، مانند هم بودند؟ مثال بزنید.

📗 پاسخ: خیر، طاهریان و سامانیان با فرمان خلفای عباسی به قدرت رسیدند و با تأیید آنها به حکومت خود ادامه دادند، البته این دو سلسله در اداره امور قلمرو خود مستقل بودند و اجازه نمی‌دادند نمایندگان خلیفه در امور داخلی آنان دخالت کنند اما نسبت به خلفا اظهار وفاداری و فرمانبری می‌کردند.

برخلاف این دو، بنیانگذاران سلسله‌های صفاریان، علویان طبرستان و آل بویه، بی‌آنکه اجازه و فرمانی از خلفای عباسی بگیرند، حکومت خود را برپا کردند. روابط صفاریان با خلافت عباسی، خصمانه بود. خلفای عباسی دشمن علویان طبرستان بودند؛ زیرا علویان پیرو مذهب شیعه بودند و حکومت عباسیان را به رسمیت نمی‌شناختند و از آنان اطاعت نمی‌کردند. رابطه سلسله آل بویه با عباسیان به گونه‌ای دیگر بود. چون آل بویه بغداد را تصرف کردند و خلفای عباسی را تحت نفوذ و سلطه خود گرفتند.

2- متنی را که از کتاب تاریخ سیستان انتخاب شده بخوانید. از این متن به چه نکاتی درباره رابطه صفّاریان با خلافت عباسی پی می‌برید؟

📗 پاسخ: یعقوب لیث بسیار گفته است که عباسیان با مکر و نیرنگ حکومت خود را به دست آورده‌اند و با وفادارانشان و کسانی که به آنان خدمت می‌کردند، رفتار بدی داشتند و همه را ناجوانمردانه به قتل رساندند. به همین دلیل از صفاریان می‌خواهد که به خلافت عباسی اعتماد نکنند.

3- با توجه به نمودار خط زمان در صفحه ٦٩ و نقشه‌های صفحه ٧٠ و ٧١ ، جدول زیر را کامل کنید.

نام سلسله	دوره حکومت	مؤسس	پایتخت	قلمرو	اقدامات مهم
طاهریان	قرن 3 ق	طاهر ذوالیمینین	مرو و نیشابور	خراسان سیستان طبرستان	نافرمانی نسبت به مأمون؛ موروثی شدن حکومت در خاندان طاهر؛ توسعه کشاورزی و ترویج سوادآموزی.
صفاریان	قرن 3 و 4 ق	یعقوب لیث	زرنج	بخش شرقی ایران، افغانستان، تاجیکستان، پاکستان	تسلط یعقوب بر سیستان و تأسیس حکومت صفاری؛ برانداختن سلسله طاهریان؛ لشکرکشی به عراق و شکست از سپاه خلافت، شکست عمرو، جانشین یعقوب از سامانیان.
علویان طبرستان	قرن 3 و 4 ق	حسن‌بن زید	آمل	طبرستان (گیلان، مازندران، چالوس)	انتخاب حسن‌بن زید به رهبری توسط مردم طبرستان؛ نبرد با طاهریان، صفاریان، سامانیان و خلافت عباسی؛ ترویج فرهنگ شیعه.
سامانیان	قرن 3 و 4 ق	امیر اسماعیل سامانی	سمرقند	بخش مرکزی و شرقی ایران امروزی، ماوراءالنهر	تأیید حکومت امیراسماعیل سامانی توسط خلیفه عباسی؛ شکست صفاریان و توسعه قلمرو سامانی؛ نبرد با علویان طبرستان؛ درگیری با آل بویه؛ ترویج زبان و ادب فارسی.
آل بویه	قرن 4 و 5 ق	پسران بویه (علی، حسن و احمد)	شیراز ری بغداد اصفهان	بخش مرکزی و غربی ایران امروزی، عراق، بحرین	پسران بویه ولایات مرکزی و جنوبی ایران را تصرف کردند؛ بغداد را تصرف و بر خلافت عباسی تسلط یافتند؛ درگیری با سامانیان؛ ترویج فرهنگ شیعه؛ حمایت از دانشمندان و عالمان.