پیشرانه خودرو چیست؟ + بهترین پیشرانه‌های بازار خودروی ایران

موتور ماشین، مهم‌ترین بخش فنی هر خودرو به حساب میاد. اگه موتور نباشه، ماشین از نظر کارایی فرقی با یه گاری بی‌اسب نداره. این موتور هست که نیروی جلوبرنده رو تولید می‌کنه و باعث میشه ماشین بتونه سریع و نرم حرکت کنه.

توی این مطلب می‌خوایم ببینیم موتور ماشین چیه و از چه قسمت‌هایی درست شده. آخرش هم ۵ تا از بهترین موتورهای خودرو تو بازار ایران رو معرفی می‌کنیم تا اگه خواستی ماشین بخری، بهترین موتور رو انتخاب کنی.

پیشرانه چیست؟

پیشرانه ماشین یا همون موتور خودرو، یه مجموعه‌ست هم مکانیکی و هم الکتریکی که نیروی لازم برای حرکت ماشین رو فراهم می‌کنه. این مجموعه از سوخت فسیلی یا انرژی برق استفاده می‌کنه و اون رو به نیروی چرخشی تبدیل می‌کنه تا چرخ‌ها بچرخن. به عبارتی، پیشرانه مثل قلب ماشین می‌مونه که اگه از کار بیفته، دیگه هیچ انرژی برای راه افتادن ماشین وجود نداره.

این بخش بین مردم عادی بیشتر به اسم موتور خودرو یا موتور ماشین شناخته می‌شه. الان توی کشور ما، موتورهای چهار سیلندر از همه پرطرفدارتر و پرمصرف‌تر هستن. ولی قبلاً موتورهای شش یا هشت سیلندر هم توی بازار بودن، هرچند کمتر دیده می‌شدن و بیشتر روی ماشین‌های آمریکایی، آلمانی و ژاپنی پیدا می‌شدن.

گفتنی است پیشرانه‌های الکتریکی یا همان موتورهای برقی نیز به‌تدریج در حال گسترش هستند و احتمالا طی یکی دو دهه آینده سهم زیادی از بازار پیشرانه‌های خودرو را به خود اختصاص خواهند داد. با این حال ما در اینجا بیشتر پیشرانه‌های احتراقی و موتورهای بنزینی موجود در بازار فعلی را مد نظر قرار داده‌ایم.

اجزای پیشرانه ماشین چیست؟

خب، بیا این متن رو یه جور دیگه و خودمونی برات بازنویسی کنم:

موتور ماشین، همون پیشرانه، از دو تا بخش اصلی تشکیل شده: یکی بخش مکانیکی و یکی هم بخش الکتریکی.

تو ماشین‌های بنزینی، بخش الکتریکی شامل این قطعاته:

پمپ بنزین: یه موتور برقی کوچیکه که بنزین رو می‌فرسته سمت موتور.
سوزن انژکتور: کارش اینه که بنزین رو داخل سیلندرها بپاشه.
کوئل: برق شمع‌ها رو تأمین می‌کنه.
شمع و وایر: وایر برق رو از کوئل به شمع می‌رسونه. شمع هم تو سیلندر جرقه می‌زنه تا مخلوط سوخت و هوا منفجر بشه و پیستون حرکت کنه.
ایسیو (ECU): ماشین‌های انژکتوری یه مغز الکترونیکی دارن به اسم ایسیو. این قطعه با گرفتن سیگنال از سنسورها، دستورهای لازم رو به عملگرها میده تا موتور روشن بشه و درست کار کنه.
باتری: برق ماشین رو مخصوصاً وقتی خاموشه تأمین می‌کنه.
دینام: باتری رو شارژ می‌کنه.
موتور استارت: برای روشن کردن اولیه موتور به کار می‌ره و برقش رو از باتری می‌گیره.
فیوزها، سیم‌کشی، رله‌ها، سنسورها و عملگرها: سیستم برق ماشین از یه سری سیم، فیوز، رله، حسگر و عملگر درست شده. هرکدوم وظیفه خاص خودشون رو دارن و باعث می‌شن برق به بخش‌های مختلف ماشین برسه و موتور و بقیه قطعات برقی راه بیفتن.

خب، حالا بیا ببینیم موتور ماشین از چه بخش‌های مکانیکی درست شده:

**بلوک سیلندر یا بدنه موتور:** این همون قطعست که بهش می‌گن نیم موتور پایین. توش جای سیلندرها و راه‌های روغن و آب هست. پیستون‌ها، شاتون‌ها و میل‌لنگ هم توش جا می‌گیرن. سر سیلندر هم می‌اد بالای بلوک موتور نصب می‌شه.

**سرسیلندر:** به این می‌گن نیم موتور بالا. یه تیکه فلزی تقریباً چهارگوشه که میل سوپاپ، سوپاپ و شمع‌ها روش بسته می‌شن.

**میل‌لنگ، شاتون، پیستون و رینگ:** رینگ‌ها دور پیستون قرار می‌گیرن، پیستون به شاتون وصله و توی محفظه سیلندر جا داده می‌شه. بعد از پایین به میل‌لنگ وصل می‌شه. وقتی سوخت توی سیلندر منفجر می‌شه، پیستون می‌ره پایین و حرکت خطیش تبدیل می‌شه به چرخش میل‌لنگ و موتور روشن می‌شه.

**فلایویل:** یه چرخ‌دنده بزرگه که سر میل‌لنگ نصب می‌شه. این قطعه لرزش موتور رو می‌گیره و وزنش رو متعادل نگه می‌داره. فلایویل با موتور استارت می‌چرخه تا پیشرانه ماشین روشن بشه.

**تسمه یا زنجیر تایم:** برای اینکه میل سوپاپ‌های توی سرسیلندر بچرخن، باید نیروی میل‌لنگ بهشون منتقل بشه. این کار رو زنجیر یا تسمه تایم انجام می‌ده.

5 مورد انواع پیشرانه موجود در بازار ایران

پیشرانه‌هایی که تو بازار ایران پیدا می‌شه، بیشترشون نه خیلی قوی‌ان و نه خیلی ضعیف، همون‌قدر که واسه ماشین‌های معمولی و شهری مناسبان. تو این بخش می‌خوایم ۵ تا از بهترین موتورهایی که تو ایران هست رو بهت معرفی کنیم:

موتور TU5

موتور تیوفایو یکی از موتورهای پرفروش ایران خودرو است و شاید بهترین پیشرانه برای کاربران عادی در ایران باشد. این موتور که نخستین بار روی پژو ۲۰۶ تیپ ۵ نصب شد، از نوع ۱۶ سوپاپ است، ۱.۶ لیتر حجم دارد و به دلیل استهلاک نسبتا پایین، توان فنی مناسب و کیفیت ساخت قابل قبول، توانسته محبوبیت بالایی بین مشتریان ایرانی به دست آورد.

موتور K4M رنو

موتور K4M که همون موتور رنو ال‌۹۰ هست، یه پیشرانه‌ی خوش‌کیفیت دیگه توی بازار ایرانه. این موتور چهار سیلندر، ۱۶ سوپاپه و حجمش ۱.۶ لیتره. از نظر کیفیت ساخت هم نسبت به موتورهای مشابهش یه سر و گردن بالاتره. ولی از لحاظ فنی یه ذره پیچیده‌تر از موتور تیوفایوئه و اگه خراب بشه، ممکنه هزینه‌های بیشتری رو به آدم تحمیل کنه. با این حال، به خاطر کیفیت خوب و قدرت مناسبی که داره، تونسته جای خودش رو توی بازار ایران محکم کنه.

موتور مزدا ۳

موتور دو لیتری تنفس طبیعی مزدا ۳ جزو بهترین پیشرانه‌های تو ایرانه. کیفیت ساختش عالیه، قدرت فنی خوبی داره، دوامش مناسبه و مصرف سوختش هم متعادله. اینا همه از نکات مثبتش به حساب میاد.

موتور ef7

درست است که موتور EF7 طراحی ظریف و پیچیده‌تری نسبت به محصولات هم‌رده دارد و تعمیرات آن کمی سخت است، اما قدرت نسبتا مهیجی به چرخ‌های خودرو می‌رساند، عملکرد نرمی دارد و سروصدای زیادی تولید نمی‌کند. ظاهرا ایرانخودرو قصد دارد تا با بهبود این موتور، از محصول جدید خود تحت عنوان موتور EFP رونمایی کند.

موتور M15 سایپا

شاید بعضی‌ها با دیدن موتور ام‌۱۵ سایپا تو این لیست، خیلی حالشون گرفته بشه و بگن این دیگه چیه. حق هم دارن، چون این موتور ۸ سوپاپه و یه کم قدیمی شده. ولی باید بدونین که موتور ام‌۱۵ که روی تیبا، ساینا و کوییک کار می‌کنه، از نظر استهلاک و خرابی، یه گزینه خیلی خوب برای کساییه که پول زیادی ندارن. هزینه زیادی هم رو دست صاحبش نمیذاره. معمولاً دوام خوبی داره و اگه باهاش بد رفتاری نکنن، می‌تونه سال‌ها براتون کار کنه. پس به‌قول معروف، یکی از کم‌خرج‌ترین موتورها برای آدم‌هایی محسوب می‌شه که درآمد بالایی ندارن.

کلام آخر

موتور ماشین همون قلب خودروست که نیروی لازم برای حرکت رو تأمین میکنه. این بخش سوخت رو میگیره و چرخ‌ها رو به چرخش درمیاره. موتور با وصل شدن به جعبه دنده، قدرت رو در سطوح مختلف به محور چرخها میرسونه تا ماشین توی شرایط گوناگون با یه نیروی متعادل و مناسب به راهش ادامه بده.

الان تو بازار ایران و دنیا، بیشتر از موتورهای بنزینی و دیزلی استفاده میشه، ولی کمکم موتورهای برقی دارن جاشون رو میگیرن. تو یکی دو دهه آینده، یه انقلاب توی بحث موتور ماشین میبینیم؛ طوری که به جای بنزین، فقط از برق برای حرکت دادن خودروها استفاده میشه. اینجوری آلودگی ماشینها خیلی کم میشه و یه عصر جدید توی زمینه موتور و پیشرانه خودرو شروع میشه.