چه بیماری هایی باعث خشکی دهان میشود + زروستومیا و بهترین روش درمان

چه بیماری‌هایی باعث خشکی دهان می‌شوند؟

خشکی دهان معمولاً وقتی اتفاق می‌افتد که غدد بزاقی کم‌کار شوند؛ این کم‌کاری می‌تواند ناشی از بیماری‌هایی مثل دیابت، مشکلات تیروئید، بیماری‌های خودایمنی مثل شوگرن و حتی برخی داروها باشد.

خشکی دهان چیست و چرا مهم است؟

وقتی بزاق کم می‌شود، دهان مثل کویر لوت می‌ماند؛ انگار زبان به سقف دهان چسبیده و هر لقمه‌ای یک چالش جدی است. بزاق فقط یک مایع معمولی نیست؛ معدن مواد معدنی مثل کلسیم و فسفات است و نقش پلیس ضدپوسیدگی را هم بازی می‌کند.

پس هر وقت دهانت خشک شد و حس کردی تبدیل به «نسخه انسانی کشمش» شدی، بهتر است علت را پیدا کنی.

غدد بزاقی چه نقشی دارند؟

غدد بزاقی کارخانه‌ی پیشرفته تولید بزاق هستند. چهار مدل اصلی داریم:

• غدد پاروتید (در گونه، نزدیک گوش)
• غدد زیر فکی
• غدد زیر زبانی
• غدد بزاقی فرعی (پخش‌شده در دهان و گلو)

این غدد همیشه مشغول کارند؛ حتی اگر فقط به غذا فکر کنی! و وقتی این کارخانه به هر دلیلی کند شود، خشکی دهان شروع می‌شود.

بیماری‌هایی که باعث خشکی دهان می‌شوند

خشکی دهان می‌تواند نشانه بیماری‌های مختلف باشد. برخی از مهم‌ترین آنها:

غیر از بیماری‌ها، چه چیزهایی خشکی دهان می‌آورند؟

• مصرف داروها: آنتی‌هیستامین‌ها، ضد افسردگی‌ها، داروهای فشار خون، داروهای آسم، ضد اضطراب، ضد تشنج و…
• پرتودرمانی و شیمی‌درمانی
• کم‌آبی بدن
• تنفس دهانی (شب‌ها مشکل‌سازتر است!)
• استرس و اضطراب (کورتیزول ترشح بزاق را کم می‌کند)
• سن بالا (غدد بزاقی تنبل‌تر می‌شوند)
• مصرف الکل و دخانیات

خشکی دهان و بارداری

در بارداری به‌دلیل افزایش نیاز بدن به مایعات و تغییرات هورمونی، خشکی دهان رایج است. نوشیدن آب کافی، دوری از غذاهای تند و رسیدگی به دهان بسیار کمک‌کننده است.

خشکی دهان و رفلاکس معده

این دو مثل دو دوست صمیمی هستند که هر کدام حال بد دیگری را بدتر می‌کنند!
رفلاکس اسید دهان را خشک می‌کند و خشکی دهان هم رفلاکس را تشدید می‌کند. رابطه‌ای دوطرفه و کاملاً اعصاب‌خُردکن.

خشکی دهان و تیروئید

کم‌کاری یا پرکاری تیروئید باعث کاهش ترشح بزاق می‌شود و حتی ممکن است سندرم سوزش دهان ایجاد کند.

خشکی دهان و فشار خون

بعضی داروهای فشار خون آب بدن را کم می‌کنند. خودِ فشار خون بالا نیز گردش خون غدد بزاقی را کاهش می‌دهد.

خشکی دهان و برفک دهان

وقتی بزاق کم شود، قارچ‌ها جشن می‌گیرند. اینجاست که برفک دهان (کاندیدا) ظاهر می‌شود.

خشکی دهان در سرماخوردگی

وقتی بینی کیپ می‌شود، دهان مجبور می‌شود اضافه‌کاری کند و نتیجه‌اش کاهش بزاق و خشکی دهان است.

کمبود ویتامین‌ها و خشکی دهان

• ویتامین‌های گروه B
• ویتامین A
• آهن
• زینک (روی)

کمبود این مواد همیشه خشکی دهان نمی‌آورد، اما می‌تواند زمینه‌ساز آن باشد.

درمان‌ها و راهکارهای خانگی

• مصرف مایعات کافی (۸ تا ۱۰ لیوان در روز)
• آب‌لیمو و عسل
• جویدن آدامس بدون قند
• استنشاق بخور در زمستان
• کاهش کافئین و الکل
• افزایش میوه و سبزیجات
• اجتناب از دخانیات
• مکیدن یخ یا آلو بخارا
• تنفس از بینی، نه دهان

دمنوش‌های مفید

• زنجبیل و عسل
• آویشن
• گل ختمی
• نعنا فلفلی

درمان‌های دارویی

• بزاق مصنوعی
• دهانشویه مخصوص خشکی دهان (بدون الکل)
• داروهای تحریک‌کننده بزاق مثل پیلوکارپین

عوارض خشکی دهان

• پوسیدگی دندان
• بیماری لثه
• برفک دهان
• مشکل در بلع و صحبت
• اختلالات چشایی
• مشکلات خواب

جمع‌بندی

خشکی دهان یک علامت کوچک اما مهم است. ممکن است از یک دارو تا یک بیماری جدی پشت آن باشد. با شناخت علت، اصلاح سبک زندگی، نوشیدن آب کافی و مراجعه به پزشک می‌توان آن را مدیریت کرد.
یادت باشد: بزاق چیزی فراتر از «آب دهان» است؛ یک قهرمان کوچک برای سلامت دهان و دندان!