حکایت + معنی ضرب المثل زبان سرخ سر سبز میدهد بر باد

آنچه می خوانید

توضیح ضرب المثل «زبان سرخ سر سبز می‌دهد بر باد» در یک بند

آدم عاقل قبل از آن‌که زبان باز کند، کمی فکر می‌کند؛ چون می‌داند همین زبان کوچک، گاهی کاری می‌کند که صد شمشیر از پسش برنمی‌آیند! مصداق بارز این حقیقت، ضرب‌المثل شیرین و تلنگرآمیز «زبان سرخ سر سبز می‌دهد بر باد» است. نیاکان ما با این جمله ساده اما پرمغز، خواسته‌اند بگویند اگر حرفی نابجا بزنیم، نه‌فقط دل می‌شکنیم، بلکه ممکن است عاقبت به دردسر هم بیفتیم. زبان سرخ، کنایه از سخن تند و ناپخته است و سر سبز، یعنی جان سالم. به زبان دیگر، هرکه کنترل زبانش را از دست بدهد، دیر یا زود چوب دهانش را می‌خورد! این مثل در موقعیت‌هایی به کار می‌رود که کسی سخنی نسنجیده بر زبان می‌آورد و نتیجه‌اش چیزی جز پشیمانی نیست. پس بهتر است گاهی سکوت کنیم، حتی اگر کلمات پشت دندان‌هایمان صف بسته باشند؛ چون گاهی نگفتن، خودش یک نوع فصاحت است.

طنز ملایمی برای شیرینی کلام

اگر زبان‌تان بی‌اجازه از مغزتان جلو می‌زند، یعنی یا حافظه‌اش ضعیف است، یا زیادی با جملات نسنجیده احساس صمیمیت می‌کند! هر جمله‌ای که از دهان بیرون می‌آید، مثل تیر است؛ دیگر نمی‌شود آن را پس گرفت. پس اگر نمی‌خواهید این تیر به پای خودتان بخورد، قبل از رها کردنش، نشانه بگیرید و هدف درست را انتخاب کنید! به قول قدیمی‌ها: «ده بار قیچی بزن بعد حرف بزن!»

ریشه کوتاه و آموزنده‌ای از دل حریر و حماقت

در داستان قدیمی این مثل آمده که روزی مردی ابریشم‌باف، پارچه‌ای زیبا بافت و آن را به وزیر هدیه داد. وقتی وزیر پرسید: «به چه دردم می‌خورد؟»، مرد ناآگاهانه گفت: «بهتر است روی تابوتت بکشند!» وزیر که از این زبان سرخ دلخور شده بود، دستور قتلش را داد. اما دزدی که اتفاقاً شاهد ماجرا بود، ماجرا را برای وزیر تعریف کرد و گفت: «این مرد از زبانش خواهش کرده بود که جانش را بر باد ندهد، اما زبانش گوش نکرد!» وزیر آن‌گاه فهمید اشتباه کرده و دستور آزادی او را داد. از آن روز بود که مردم گفتند: «زبان سرخ، سر سبز می‌دهد بر باد.» عبرتی که تا امروز تازه و زنده مانده است.

نتیجه و پیام اخلاقی

زبان، کوچک‌ترین عضو تن است اما بیشترین فتنه را می‌سازد. هرچه زبان را بهتر مهار کنیم، زندگی آرام‌تر می‌شود. پس اگر روزی دهانتان بی‌اجازه شروع کرد به سخنرانی، یادتان بیاید که همان زبان ممکن است شما را از نردبان موفقیت پایین بیندازد. و خلاصه همانطور که شاعر گفته: «هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد» — مخصوصاً اگر مکانش جلوی رئیس، همسر یا مهمان سفره‌دل‌شکسته باشد!