انواع سیستم انتقال قدرت خودرو و مزایا و معایب آنها

سیستم انتقال قدرت تو ماشین‌ها یه وظیفه خیلی مهم داره و هر خودرویی باید از یه سیستم انتقال قدرت مناسب استفاده کنه تا بتونه نیازهای راننده‌ها رو به بهترین شکل برآورده کنه. مثلاً سیستم چهار چرخ محرک تو طبیعت‌گردی خیلی بهتر جواب میده، ولی تو شهر استفاده ازش اصلاً به صرفه نیست. پس اگه دوست داری بدونید انواع سیستم‌های انتقال قدرت چی هستن و هرکدوم چه خوبی‌ها و بدی‌هایی دارن، با ما تا آخرش همراه باشین تا کامل توضیح بدیم.

سیستم انتقال قدرت خودرو چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟

نیروی ماشین رو موتور درست می‌کنه، ولی این نیرو به خودی خود چرخ‌ها رو نمی‌چرخونه. برای این کار حتماً باید یه سیستم انتقال قدرت باشه که توان و گشتاوری که موتور تولید کرده رو بگیره و بعد از آماده‌سازی، متناسب با شرایط رانندگی و نوع جاده، به چرخ‌ها برسونه.

هر چیزی که بین موتور و چرخ‌ها قرار می‌گیره و باعث انتقال نیرو بشه، جزئی از سیستم انتقال قدرت ماشین به حساب میاد. مهم‌ترین اجزای این سیستم تو خودروها عبارت‌اند از: جعبه دنده یا گیربکس، دیفرانسیل، میل گاردان، سامانه کلاچ، پلوس‌ها و بقیه موارد.

انواع سیستم انتقال قدرت خودرو

خب، حالا می‌خوام سه تا از اصلی‌ترین نوع سیستم‌های انتقال قدرت توی ماشین‌ها رو بهت معرفی کنم.

سیستم انتقال قدرت تک دیفرانسیل

سیستم انتقال قدرت تک دیفرانسیل رایج‌ترین نوع سامانه‌های انتقال قدرت خودرو به حساب می‌آیند که اکثر محصولات سواری و شهری به آن مجهز هستند. در این‌گونه از سیستم انتقال قدرت تنها یک جفت از چرخ‌های خودرو قابلیت دریافت نیروی موتور را دارند. انواع سدان‌ها و هاچبک های شهری و یا کراس اوورهای کوچک از این سیستم استفاده می‌کنند. سمند، پژو پارس، پژو ۲۰۷ و … به این سیستم مجهز هستند.

البته سیستم انتقال قدرت تک دیفرانسیل خود به دو دسته دیفرانسیل جلو FWD و دیفرانسیل عقب RWD تقسیم می‌شود. بدین ترتیب در مدل‌های دیفرانسیل جلو چرخ‌های محور جلو عامل محرک هستند، اما در مدل دیفرانسیل عقب تنها چرخ‌های عقب قابلیت دریافت نیروی موتور را دارند.

در سیستم دیفرانسیل عقب معمولا از میل گاردان و یک دیفرانسیل مجزا از گیربکس برای به حرکت درآوردن چرخ‌های عقب استفاده می‌شود. اما در سیستم‌های دیفرانسیل جلو از میل گاردان خبری نیست و مجموعه دیفرانسیل به صورت یکپارچه با جعبه دنده روی خودرو نصب می‌شود که جای بسیار کمتری را اشغال می‌کند.

سیستم انتقال قدرت چهارچرخ محرک 4WD

همون‌طور که از اسمش معلومه، تو این نوع سیستم انتقال قدرت، هر چهارتا چرخ ماشین می‌تونن نیروی موتور رو دریافت کنن. این سیستم که بهش می‌گن “چهار چرخ محرک”، بیشتر تو ماشین‌های وانت پیکاپ یا شاسی‌بلندها استفاده می‌شه و برای طبیعت‌گردی یا آفرود خیلی به کار میاد.

این مدل ماشین‌ها معمولاً تو حالت عادی با دیفرانسیل عقب حرکت می‌کنن، ولی وقتی نیاز به کشش بیشتری باشه، راننده می‌تونه با یه دکمه یا اهرم جدا، انتقال قدرت رو از دیفرانسیل عقب به چهار چرخ محرک تغییر بده. مثلاً وقتی ماشین تو یه جاده لغزنده یا یه مسیر خاکی سخت با شیب تند گیر می‌افته، راننده با انتخاب حالت چهار چرخ محرک می‌تونه ماشین رو از اون مسیرها رد کنه. تو این سیستم معمولاً دو تا حالت چهار چرخ محرک وجود داره.

تو حالت 4H یا همون چهار چرخ محرک سبک، راننده می‌تونه با سرعت بیشتر از جاده‌های گلی یا برفی رد بشه. ولی اگه قدرت بیشتری لازم داشته باشه و سرعت کم‌تر باشه، باید سیستم رو بذاره رو حالت 4L یا چهار چرخ محرک سنگین و با دنده سنگین از مسیرهای خیلی سخت‌تر عبور کنه.

برای اینکه خودرو توی مسیرهای آفرود بهتر عمل کنه، معمولاً روش قفل دیفرانسیل هم نصب می‌کنن. این کار باعث میشه وقتی یه چرخ ماشین می‌ره هوا و چرخ دیگه می‌افته توی یه چاله، هر دو چرخ با هم بچرخن و محورها هرز ندن. به این ترتیب، ماشین خیلی راحت‌تر از گودال‌ها و جاده‌های سخت و ناهموار بیرون میاد. ماشین‌هایی مثل تویوتا هایلوکس، کی ام سی تی۸، تویوتا پرادو و بقیه، سیستم انتقال قدرت چهار چرخ محرک دارن.

سیستم انتقال قدرت تمام چرخ محرک  AWD

همونطور که گفتم، سیستم چهارچرخ محرک یا همون 4WD بیشتر برای آفرود و تو سرعت‌های کم به کار میاد. ولی تو خیابون و جاده‌های معمولی، وقتی جاده لیز میشه و ماشین نیاز به کشش بیشتری روی همه چرخ‌هاش داره تا از لیز خوردن و هرزگردی چرخ‌ها جلوگیری کنه، باید از سیستم تمام چرخ محرک یا همون AWD استفاده کرد.

این سیستم در واقع یه نسخه پیشرفته‌تر و به‌روزتر از همون چهارچرخ محرکه، با این فرق که تو هر سرعتی میشه ازش استفاده کرد و مجبور نیستی فقط تو سرعت‌های پایین روشنش کنی. معمولاً هم راننده نمی‌تونه خودش این سیستم رو خاموش یا روشن کنه و کامپیوتر ماشین خودش بر اساس شرایط جاده تصمیم می‌گیره که کی فعالش کنه یا از مدار خارجش کنه.

خب، ببین، این روزها سیستم‌های چهارچرخ محرک معمولاً دو جور طراحی شدن: یا همیشه روشن‌اند (فول‌تایم) یا فقط بعضی وقت‌ها کار می‌کنن (نیمه‌وقت). توی مدل‌های فول‌تایم، سیستم همیشه فعاله و فرقی نمی‌کنه جاده چطوریه. اما توی مدل‌های اتوماتیک یا موقتی، یه کامپیوتر به اسم ایسیو ماشین هوشمندانه بر اساس وضعیت جاده تصمیم می‌گیره کی این سیستم رو روشن کنه و کی خاموشش کنه. یعنی وقتی جاده خراب یا لغزنده باشه، خودش فعال میشه و بعد که اوضاع درست شد، دوباره خاموشش می‌کنه.

توی خیلی از خودروهای شهری جدید و کراس‌اوورهای امروزی از این سیستم استفاده می‌شه. مثلاً توی مدل‌های جدید مثل فونیکس تیگو ۸ پرو مکس یا فونیکس اف ایکس هم ظاهراً قراره این تکنولوژی به کار بره.

جمع بندی

سیستم انتقال قدرت یکی از بخش‌های اصلی هر ماشینه که بسته به نوعش، قابلیت‌های مختلفی به ما میده. تو ایران هم بیشتر خودروهایی که تولید یا مونتاژ میشن، تک‌دیفرانسیل جلو هستن که برای استفاده تو شهر و کارهای روزمره کاملاً جواب می‌دن.

ولی بهتره که خودروهای کراس‌اوور و شاسی‌بلندها با چهار چرخ محرک عرضه بشن تا هم تو طبیعت‌گردی معمولی بهتر عمل کنن و هم هندلینگ بالاتری داشته باشن، مخصوصاً تو جاده‌های لغزنده یا موقع پیچیدن. برای ماشین‌های آفرود و وانت‌های پیکاپ هم داشتن سیستم چهار چرخ محرک یه ضرورته که کلی قابلیت‌هاشون رو بیشتر می‌کنه.