با پلوس ماشین بیشتر آشنا شوید

در این مقاله از سری مقالات دانش فنی سراسری 24 قصد داریم در مورد پلوس مطالبی را ارائه دهیم . آنچه در این مقاله مطالعه میکنید نکاتی برای نگهداری از این قطعه حیاتی خودرو می‌باشد

برخی از قطعات فنی خودرو شاید به چشم نیایند، حتی شاید آنها را در طول عمر خودرو سواری خود ندیده و اسم آنها را نیز نشنیده باشید. اما آشنایی با برخی از قطعات خودرو لازم و ضروری است. برخی از این قطعات در صورتی که در مواقع مورد نیاز سرویس تعمیر و نگهداری لازم نشود دچار مشکل شده و می‌توانند علاوه بر هزینه‌های گزاف شما را خسته کرده و وقت شما را نیز تلف کند. یکی از این قطعات مهم و حیاتی در سیستم انتقال حرکت خودرو پلوس است.

پلوس ماشین چیست؟

پلوس که اسم اصلیش شافت اکسله، وظیفش اینه که نیرو رو از دیفرانسیل و گیربکس به چرخ‌ها برسونه. همونطور که می‌دونید، انتقال نیرو یعنی ماشین حرکت کنه و حرکت کردن ماشین هم یکی از چیزای اصلی و جدانشدنیه که صاحب ماشین ازش استفاده می‌کنه. پس می‌شه گفت پلوس یکی از حیاتی‌ترین قطعات توی ماشینه. یه قطعه دیگه که همیشه همراه پلوسه و اسمش رو زیاد کنارش می‌شنوید، گردگیر پلوسه که وظیفش محافظت از شرایط لازم برای پلوسه.

مشخصات پلوس ماشین

پلوس به دلیل این که وظیفه انتقال نیرو از گیربکس و یا دیفرانسیل به چرخ‌ها را بر عهده دارد  بایستی دارای ویژگی‌هایی باشد. این قطعه بایستی در اتصال به چرخها  متحرک بوده تا در هنگام پیچیدن خودرو دچار شکستگی نشود. همچنین مقداری حرکت طولی نیز برای پلوس ضروری است چرا که ممکن است خودرو در حرکت با چاله‌ها و دست اندازهای بسیار شدیدی روبرو شود و در صورتیکه پلوس قادر به حرکت طولی در جای خود نباشد امکان بیرون زدن آن از سر قسمت اتصال به چرخ‌ها، گیربکس و یا دیفرانسیل بسیار زیاد می‌شود.

حرکت پیچشی پلوس برای انعطاف پذیری این قطعه در سر پیچ‌ها به وسیله یک قطعه به نام سر پلوس که دارای توان حرکتی می‌باشد تامین می‌گردد. برای حرکت طولی پلوس و اختلاف دور سر پیچ‌ها نیز از قطعه سه شاخه و کاسه پلوس استفاده گردیده است.

پلوس که یکی از قطعاتی است که از درون محفظه موتور و گیربکس خودرو بیرون می‌باشد، می‌تواند دچار آسیب دیدگی‌هایی بر اثر گرفتن گرد و غبار شود. برای همین منظور از قطعه محافظ با جنس مخصوص شبیه به لاستیک استفاده شده که به آن گردگیر پلوس گفته می‌شود. گردگیر پلوس با بست‌های مخصوص در جای خود بسته و محکم میشود. برای جلوگیری از خرابی پلوس بهتر است در دوره‌های سه ماهه این گرد گیرها کنترل و تست شوند.

در صورتی که در کنترل گردگیر پلوس‌ها به این نتیجه رسیدید که گردگیر‌ها دارای ترک و یا پارگی می‌باشند بهتر است در تعویض آنها تعلل نکنید. خرابی گردی پلوس منجر به گرد گرفتگی بر سر قطعات پلوس و در نتیجه خرابی پلوس می‌شود که ممکن است هزینه‌های تعمیر و یا در برخی موارد تعویض پلوس را برای شما ایجاد کند. همچنین در برخی از خودروها مانند خودروی تندر ۹۰ در صورت پاره شدن گردگیر پلوس در سمت گیربکس ممکن است واسکازین گیربکس تخلیه شده و آسیب‌های جدی تری مانند سوختن گیربکس برای خودرو شما اتفاق بیفتد. بنابراین گردگیر پلوس را کاملا جدی بگیرید.

انواع پلوس ماشین

حتماً، در اینجا متن شما به صورت دوستانه و عامیانه بازنویسی شده است:

یه نکته مهم رو بدون، پلوس‌ها با توجه به ماشین و اینکه سمت چپ جعبه دنده هستن یا راست، فرق دارن. پس اگه خواستی پلوس ماشینتو عوض کنی، اول از تعمیرکار فنی بپرس که دقیقاً چه مدل و نوعی باید بخری.

تفاوت پلوس راست و چپ

پلوس سمت راست و چپ توی بیشتر ماشین‌ها، مخصوصاً اونایی که دیفرانسیل جلو هستن، از نظر طول و شکل ظاهری با هم فرق دارن. این تفاوت به خاطر جاییه که گیربکس نسبت به چرخ‌ها قرار گرفته. حالا بیایم ببینیم این دو تا قطعه چه فرق‌های مهمی با هم دارن.

۱. تفاوت در طول (طول نامساوی)

تو اکثر ماشین‌ها، جعبه دنده دقیقاً وسط ماشین نیست و معمولاً یه کمی به یک طرف مایل‌تره، بیشتر هم به سمت راننده.

پلوس کوتاه: همون سمتیه که جعبه دنده به چرخ نزدیک‌تره، معمولاً سمت چپ یا همون سمت راننده.

پلوس بلند: همون سمتیه که فاصله جعبه دنده تا چرخ زیاده، معمولاً سمت راست یا همون سمت شاگرد.

۲. ساختار دو تکه در پلوس بلند

خب، اون پلوس سمت راست چون خیلی بلنده، واسه اینکه توی سرعت‌های بالا نلرزه و خم نشه، معمولاً دو تیکه درستش می‌کنن.

یک قماشش به گیربکس وصله و با یه بلبرینگ وسطی به بدنه موتور یا شاسی محکم می‌شه.
قماش دوم هم از همون بلبرینگ وسطی می‌ره تا خود چرخ.

۳. اثر گشتاور (Torque Steer)

خب، بیا این طور بگم: وقتی طول پلوس‌های دو طرف ماشین با هم فرق داشته باشه، یه اتفاقی می‌افته به اسم «کشیده شدن فرمان موقع گاز دادن». یعنی وقتی داری شتاب می‌گیری، فرمان یه طرف رو می‌کشه و ماشین از مسیر مستقیم خارج می‌شه. به خاطر همینه تو ماشین‌های جدید، طراحا سعی می‌کنن این مشکل رو حل کنن. مثلاً پلوس بلندتر رو کلفت‌تر می‌سازن یا از یه قطعه واسط استفاده می‌کنن تا وزن و اینرسی دو طرف چپ و راست یکی بشه و تعادل ماشین به هم نخوره.

۴. تفاوت در اتصالات و خارها

البته، در ادامه متن بازنویسی شده به صورت عامیانه و دوستانه آورده شده است:

هرچند که سرپلوس‌ها (همون قسمتی که به چرخ می‌خوره) از نظر ظاهری ممکنه تو هر دو طرف شبیه هم باشن، ولی اون قسمتی از پلوس که داخل گیربکس می‌ره (بهش می‌گن مشعل پلوس) توی سمت راست و چپ می‌تونه فرق داشته باشه.

تو بعضی ماشین‌ها، تعداد دندونه‌های سر پلوس تو دو طرف با هم فرق می‌کنه.

جوری که پلوس تو گیربکس قفل می‌شه، توی سمت کوتاه و بلند معمولاً با هم تفاوت داره.

دلایل خرابی پلوس خودرو

خب، بیایید یه نگاهی بندازیم به چندتا از رایج‌ترین چیزهایی که باعث خرابی پلوس ماشین میشن، تا شما هم موقع رانندگی بتونید ازشون جلوگیری کنید.

– یکی از اصلی‌ترین دلایل خرابی پلوس، پاره شدن گردگیر پلوسه. وقتی این گردگیر پاره بشه، دیگه نمیتونه درست کارش رو انجام بده و گردوخاک و آلودگی میره توی قطعات حساس پلوس و باعث میشه اونطور که باید کار نکنه یا کلاً خراب بشه. برای جلوگیری از این قضیه، بهتره هر چند وقت یه بار گردگیر پلوس رو چک کنید.

– استفاده نادرست از دنده هم میتونه پلوس رو به فنا بده. مثلاً دنده عقب گرفتن تو شرایط نامناسب یا تیک‌آف‌های پشت سر هم، از دلایل رایج خرابی پلوسه. یه عادت بد دیگه هم اینه که با دنده سبک تو سرعت پایین برونید، طوری که ماشین موقع حرکت به زحمت بیفته.

– شل بودن اتصالات یا پیچ‌های سر پلوس هم میتونه بهش آسیب بزنه.

– اگه تا آخرین لحظه ترمز کنید و ماشین رو کامل وایستونید بدون اینکه کلاچ رو بگیرید تا چرخ‌ها از گیربکس جدا بشن، فشار زیادی به پلوس میاد و ممکنه خرابش کنه.

– ضربه‌های شدیدی که از رها کردن ناگهانی کلاچ و تیک‌آف‌های تند ایجاد میشه، برای پلوس خیلی ضرر داره.

– بکسل کردن ماشینی که وزنش بیشتر از توان گیربکس و قطعاتی مثل پلوس باشه، میتونه به این قطعه صدمه بزنه.

– یه مورد دیگه هم اینه که ماشین رو مکرراً در حالی که دنده روشه روشن کنید؛ این کار هم به پلوس آسیب میزونه، هم به جعبه دنده.

کنترل پلوس در حال حرکت خودرو

خب، اگه به هر دلیلی فکر می‌کنی پلوس ماشینت خرابه، اول باید بری تو یه جاده صاف و بی‌دستانداز. با سرعت معمولی حرکت کن، بعضی وقتا یهو گاز بده و فرمان رو هم اینور و اونور بچرخون تا ببینی چی میشه. بعدش اینا رو چک کن:

– اگه وقتی داری دور می‌زنی، از یکی از چرخ‌های جلو صدای “تق تق” میاد، به احتمال زیاد مفصل بیرونی پلوس ماشینت آسیب دیده.
– اگه همون اول راه که از جا تکون می‌خوری یا وقتی داری شتاب می‌گیری، صدای “تق تق” میاد، ممکنه مشکل از پلوس باشه یا از دنده‌های جعبه دنده و دیفرانسیل.
– اگه بین سرعت ۸۰ تا ۱۱۰ کیلومتر، ماشین توی چرخ‌هایی که نیرو می‌برن، یه جورایی میلرزه و تکون می‌خوره، علاوه بر این که ممکنه چرخ‌هات بالانس نباشن، می‌تونه به پلوس هم ربط داشته باشه.

سخن آخر

خلاصه بگم، پلوس همون قطعه‌ایه که موتور رو به چرخ‌ها وصل می‌کنه و نقش خیلی مهمی تو ایمنی و کیفیت رانندگی داره. چون این قطعه مدام تحت فشاره، باید هر چند وقت یه بار گردگیرهاش رو چک کنی و اگه موقع پیچیدن صدای عجیبی شنیدی، جدی بگیریش. این کار ساده‌ترین راهه که هم از خرج‌های سنگین جلوگیری کنی، هم یهو وسط راه پلوس پاره نشه و به دردسر نیفتی. اگه درست ازش مراقبت کنی، هم گیربکس و دیفرانسیلت دیرتر خراب می‌شه، هم ماشینت تو جاده پایداری بهتری داره.