سنسور زاویه فرمان را بیشتر بشناسید

در این مقاله از سری مقالات سراسری 24 قصد داریم شما را با سنسور زاویه ای خودرو و کارکرد این سنسور آشنا کنیم.

در خودروهای امروز سیستم‌های امنیتی بسیاری تعبیه شده است تا میزان خطر را برای راننده و سرنشینان به حداقل برساند، یکی از این تکنولوژی‌ها حسگر زاویه فرمان است؛ اما اینکه این تکنولوژی به چه صورت کار می‌کند؟ در کجای خودرو قرار گرفته است؟ و چه مزایایی دارد؟ در ادامه این مطلب همراه ما باشید تا به پاسخ این سوالات برسید.

بیشتر خودروهای مدرن امروزی همراه با تکنولوژی‌های بسیاری روانه بازار می‌شوند که این امکانات راحتی و ایمنی راننده و سرنشینان را بیشتر می‌کند. یکی از این همین تکنولوژی‌ها حسگر زاویه فرمان است این سنسور به کامپیوتر مرکزی (PCM) خودرو که مخفف عبارت Powertrain control module است متصل شده است. شرکت‌های بزرگ خودروسازی هر یک برای این تکنولوژی خود نامی متفاوت انتخاب کرده‌اند که البته این موضوع هیچ تاثیری بر تفاوت عملکرد سیستم‌ نخواهد داشت و همگی یک کار مشابه انجام می‌دهند که چیزی نیست جز حفظ تعادل و پایداری خودرو.

حسگر زاویه فرمان که به SAS هم شهرت دارد بخشی از سیستم کنترل پایداری خودرو است. همچنین حسگر زوایه فرمان و سیستم کنترل پایداری خودرو ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند به طوری که هر کدام بدون حضور دیگری قادر به ارائه عملکرد مناسبی نخواهند بود. پس اجازه دهید در ابتدا توضیح خلاصه‌ای از سیستم کنترل پایداری خودرو بدهیم.

سیستم پایداری خودرو چیست؟

سیستم کنترل پایداری خودرو، همون ESC، وظیفه‌اش اینه که ماشین رو سر جاده سرپا نگه داره. این سیستم وقتی حس کنه ماشین داره از تعادل خارج می‌شه، با کمک ترمزها سعی می‌کنه دوباره ماشین رو به حالت عادی برگردونه. مثلاً اگه چرخ‌ها یهو کج بشن یا فرمان بره یه طرف دیگه، این سیستم فعال می‌شه و نمی‌ذاره کنترل ماشین از دست راننده در بره. طبق آماری که سازمان کنترل تصادفات بین‌المللی منتشر کرده، از وقتی این سیستم اومده تو خودروها، تعداد تصادفات جاده‌ای حسابی کم شده. جالبه بدونین این تکنولوژی اولین بار تو سال ۱۹۸۷ توسط غول‌های خودروسازی مثل بنز و بی‌ام‌و معرفی شد.

حسگر زوایه فرمان در کجا قرار گرفته است؟

شاید تصور کنید که فقط یک حسگر برای این سیستم در نظر گرفته شده است در صورتی که تعدادی از این حسگرها در خودروی شما وجود دارد و فقط یک سنسور نیست. این حسگر در ستون فرمان واقع شده است تا بتواند میزان چرخش ناخواسته فرمات و چرخ‌ها را تشخیص دهد. در برخی از خودروها نیز این حسگر نزدیک به چرخ‌ها قرار گرفته است. با تشخیص این سیگنال‌ها که توسط حسگر زاویه فرمان تشخیص داده می‌شود و ارسال آن به سیستم کنترل پایداری خودرو، تعادل خودرو در جاده برقرار می‌شود.

همان طور هم که از نام این تکنولوژی مشخص است، این حسگر میزان زاویه فرمان را بررسی می‌کند و سیگنال‌های دریافتی خود را به سیستم کنترل پایداری ارسال می‌کند که این سیگنال‌ها در دو نوع دیجیتال و آنالوگ وجود دارند. سیگنال دیجیتال و آنالوگ هر یک از متد متفاوتی برای تشخیص زاویه فرمان استفاده می‌کنند. سنسور دیجیتال که در بسیاری از خودروها وجود دارد، از نور LED برای تشخیص زاویه فرمان استفاده می‌کند که نرخ چرخش فرمان را با استفاده از آن تشخیص می‌دهد و سپس این اطلاعات را به سیستم ESC ارسال می‌کند که در صورت وجود انحراف و ایجاد خطر نور زرد رنگ یا قرمز رنگی بر روی مانیتور تعبیه شده در خودرو قابل مشاهده خواهد بود و شما را از وجود خطر آگاه می‌کند.

خب، یه نکته مهم دیگه اینه که این سنسور بعد از یه مدت ممکنه دیگه مثل قبل کار نکنه و نتونه درست میزان چرخش رو تشخیص بده. برای اینکه این اتفاق نیفته، بهتره این موارد رو چک کنید و در نظر داشته باشید:

۱. هر چند وقت یه بار، چراغ‌های اخطار ماشین و خطاهایی که نشون می‌دن رو بررسی کنید. با این کار می‌تونید به موقع بفهمید کدوم سنسور خراب شده و زودتر براش اقدام کنید.

۲. اگه با وجود این سنسور، دیدید که چرخ‌ها یا فرمان ماشین ناگهانی منحرف می‌شه، بدونید که حسگر زاویه فرمانتون مشکل پیدا کرده. تو این حالت ممکنه اطلاعات غلط به سیستم ESC بره یا حتی سیستم رو از کار بندازه. تو این شرایط بهتره هر چه زودتر ماشین رو ببرید پیش یه متخصص تا وارسش کنه.

۳. اگه بعد از تنظیم زاویه چرخ‌ها، توی پیچ‌ها ماشین رفتار عجیبی داشت، یعنی حسگر زاویه فرمان درست تنظیم نشده. اگه مکانیکتون این تنظیمات رو انجام نده، با این مشکل مواجه می‌شید. پس یادتون نره که بعد از تنظیم چرخ‌ها، حتماً باید حسگر زاویه فرمان و سیستم کنترل پایداری رو دوباره کوک کنید که این کار فقط از دست متخصص برمیاد.

وقتی حس کردید این سنسور درست کار نمی‌کنه، بهترین کار اینه که ماشین رو ببرید پیش یه مکانیک حرفه‌ای. چون اینا با دستگاه‌های اسکنر مخصوص می‌تونند دقیقاً کدهای خطا رو پیدا کنند و بدون اینکه به بقیه بخش‌های ماشین آسیب بزنند، کار رو درست کنند. به خاطر همین، هیچ وقت خودتون دست به کار نشید چون ممکنه به بقیه قسمت‌های سنسور صدمه جدی بزنید و بعدش تعمیرش کلی خرج براتون داشته باشه.

خب، غیر از این قضایا، از کجا بفهمیم این سیستم فعال شده؟ تو بیشتر مواقع، این سیستم خاموشه و فقط وقتی که سیگنال‌ها درست فرستاده بشن و با کامپیوتر ماشین ارتباط بگیرن، تازه میاد تو کار و جلوی تصادف رو می‌گیره. اگه یه چند ثانیه مسیر رو اشتباه بری و ماشین از دستت دربره (البته غیر از فرمان)، بدون که این سیستم داره کارش رو انجام می‌ده. همون موقع یه چراغی هم روی مانیتور ماشین روشن می‌شه که می‌تونی ببینیش.

علائم خرابی سنسور زاویه فرمان

خب، همونطور که گفتیم، سنسور زاویه فرمان که بهش می‌گن Steering Angle Sensor، یه قطعه خیلی مهم تو سیستم‌های ایمنی ماشینه، مثلاً تو سیستم کنترل پایداری (ESP) یا فرمان برقی. اگه این سنسور خراب بشه، می‌تونه هدایت درست ماشین رو به هم بریزه. تو ادامه، مهم‌ترین نشونه‌هایی که می‌گه این قطعه خراب شده رو بررسی می‌کنیم.

۱. روشن شدن چراغ‌های هشدار

معمول‌ترین علامتش اینه که چراغ‌های مربوط به سیستم‌های ایمنی توی صفحه کیلومترش روشن می‌شن. مثلاً:

چراغ ESP یا TCS: چون سیستم دیگه نمی‌تونه بفهمه فرمان به کدوم سمت رفته، کنترل پایداری خودرو از کار می‌افته.

چراغ ABS: تو بعضی ماشین‌ها، اگه سنسور زاویه فرمان خراب بشه، ممکنه روی عملکرد ترمز ضد قفل هم اثر بذاره.

چراغ چک موتور یا فرمان برقی: چراغ هشدار EPS هم که همون فرمان برقیه، روشن می‌شه.

۲. سفت شدن فرمان یا تغییر در حس رانندگی

خودروهایی که فرمان برقی دارن، اگه سنسورش خراب بشه، کامپیوتر ماشین دیگه نمی‌تونه بفهمه چقدر نیرو لازمه. این موضوع باعث این مشکلات میشه:

– وقتی داری می‌پیچی، یهو فرمان سفت میشه.
– بعد از اینکه دور زدی، فرمان خودش برنمی‌گرده سر جاش.

۳. لرزش یا بازی کردن فرمان

خب، ببین دوست من، اگه سنسور اطلاعات غلط بده، سیستم کنترل پایداری ممکنه فکر کنه ماشین داری از مسیر منحرف میشی. اونوقت یهو یه ترمزهای کوتاه میزنه یا نیروی کمکی فرمان رو تغییر میده و باعث میشه فرمان بلرزه.

۴. گیج بودن خودرو و عدم تعادل

وقتی سنسور اطلاعات اشتباه بده، ممکنه سیستم‌های ایمنی خودرو یهو و سر وقت نادرست فعال بشن. اینجوری راننده حس می‌کنه دیگه تسلط کاملی روی چرخ‌ها نداره یا ماشین به یه طرف کشیده می‌شه، حالا اینکه تنظیم فرمان و تراز چرخ‌ها هم کاملاً درسته.

سخن آخر

درنتیجه مهم‌ترین مزیتی که این حسگر و سیستم‌های مرتبط با آن به همراه دارد ایمنی و کاهش میزان تصادفات جاده‌ای است. اکثر خودروها در شرایط جوی نامناسب و جاده‌های لغزنده تعادل خود را از دست می‌دهند که با لطف حضور این تکنولوژی‌ها این مقدار کاهش پیداکرده است.