نحوه کارکرد سیستم کنترل ایستایی در سربالایی و سراشیبی

در این مقاله از سری مقالات دانش فنی سراسری 24 قصد داریم شما را با یکی از تکنولوژی های روز خودرو در دنیا آشنا کنیم.آنچه شما در این مقاله مطالعه خواهید کرد نحوه کارکرد تکنولوژی کنترل در سربالایی و سراشیبی می باشد

پیشرفت روزافزون تکنولوژی طی چند دهه اخیر، تاثیر چشمگیری روی صنعت خودرو داشته و باعث شده تا خودروهای تولید شده توسط خودروسازان شاخص، در مقایسه با گذشته از آپشن‌‌ها و امکانات بسیار متنوع تری برخوردرا باشند. بخشی از این آپشن‌ها مربوط به امکانات رفاهی بوده و برخی دیگر مربوط به تجهیزات امنیتی خوروها می‌شود. در این میان یکی از سیستم‌هایی که طی چند سال گذشته محبوبیت فراوانی میان خودروهای مطرح بازار مخصوصا خودروهای شاسی بلندها بدست آورده، سیستم کنترل حرکت در سراشیبی (DAC) و کنترل ایستایی در سربالایی (HAC) است.

چنین سیستم‌هایی بوسیله اطلاعاتی که از حسگرهای مختلف بدست می‌آورند مجموعه تعلیق، گیربکس و ترمزهای خودرو را تحت تاثیر قرار داده و در جاده‌های کوهستانی یا حتی فضای شهری به کمک راننده خواهند آمد. در ادامه قصد داریم سیستم‌های HAC و DAC را برایتان شرح داده و شما را با نحوه عملکرد و جزییات آن‌ها آشنا کنیم؛ بنابراین اگر شما هم جز کسانی هستید که می‌خواهید در مورد سیستم کنترل حرکت در سراشیبی و سیستم کنترل حرکت در سربالایی اطلاع بیشتری کسب کنید در ادامه با ما همراه باشید.

سیستم کنترل حرکت در شیب DAC 

DAC همون سیستم کمکی کنترل سرعت تو سرازیریه که به راننده کمک می‌کنه بدون اینکه نیاز باشه ترمز بزنه، تو جاده‌های لغزنده و شیب‌های تند، سرعت ماشین رو ثابت نگه داره و با تسلط کامل رانندگی کنه. راستش تو جاده‌هایی که پر از سربالایی و سرازیریه، اگه جاده لیز باشه یا راننده حرفه‌ای نباشه، ممکنه اتفاقای بدی بیفته. ولی اگه ماشینت این سیستم رو داشته باشه، دیگه تو سرازیری‌های تند یا جاده‌های ناهموار لازم نیست مدام ترمز بگیری تا سرعت رو کنترل کنی.

این سیستم تو ماشین‌های مختلف به دو جور فعال می‌شه: تو بیشتر ماشین‌های امروزی، وقتی ماشین می‌ره تو یه سرازیری تند، سنسورهای چرخ‌ها و کامپیوتر مرکزی ماشین (ECU) وضعیت رو تشخیص می‌دن و خودشون سیستم DAC رو روشن می‌کنن. اما تو بعضی ماشین‌ها مثل تویوتا RAV 4، باید قبل از رفتن تو همچین جاده‌هایی، دکمه مخصوصش رو بزنی و دستی فعالش کنی. یه سری از ماشین‌های معروف که این سیستم رو دارن، اینان: کیا سورنتو، هیوندای ix35، هیوندای ix45، تویوتا لندکروزر، لکسوس RX350، مرسدس بنز ML، کیا اسپورتیج، ب‌ام‌و X3، ب‌ام‌و X1 و میتسوبیشی ASX. اگه می‌خواید اطلاعات بیشتر و قیمت امروز این ماشین‌ها رو بدونید، می‌تونید از صفحه قیمت سراسری 24 ببینید.

نحوه کنترل سرعت در سرازیری DAC

خب، وقتی ماشینت می‌افته تو یه سراشیبی تند، سیستم DAC فعال میشه و دقیقاً حساب می‌کنه که چقدر فشار روغن ترمز باید به هر چرخ برسه. اگه این فشار کم بشه، کامپیوتر ماشین (همون ECU) متوجه تغییر فشار میشه و سریع پمپ ترمز رو راه می‌ندازه تا فشار رو جبران کنه.

تو این جور مواقع، علاوه بر اینکه سیستم DAC مدام ترمزها رو کنترل می‌کنه، دنده ماشین هم می‌ره سنگین‌ترین حالت ممکن تا سرعت بیاد پایین و ماشین با یه سرعت نسبتاً ثابت توی سرازیری حرکت کنه. تنها کاری که راننده باید بکنه اینه که فرمان رو محکم بگیره و از منظره‌های جاده لذت ببره!

تو این بین، سیستم DAC با کمک سیستم‌های ESP (همون کنترل پایداری الکترونیکی) و EBD (همون تقسیم‌کننده الکترونیکی نیروی ترمز) جلوی قفل شدن چرخ‌ها یا کج شدن ماشین رو می‌گیره تا ماشین تو امن‌ترین حالت ممکن از سرازیری پایین بره. یه نکته مهم اینکه اگه زیاد از این سیستم استفاده کنی، ممکنه ترمزها داغ کنن؛ برای همین بهتره به محض اینکه از سراشیبی اومدی بیرون، دوباره دکمه DAC رو بزنی تا سیستم خاموش بشه و به رانندگیت ادامه بدی.

کنترل ایستایی در سربالایی چیست؟ HAC

HAC  یا همان سیستم کنترل حرکت در سربالایی مخفف عبارت HILL START   ASSIST CONTROL است و می‌تواند از حرکت رو به عقب خودرو در سربالایی‌ها جلوگیری کند.

مطمئنا برایتان پیش آمده که در یک جاده کوهستانی یا حتی در خیابانی با شیب رو به بالا رانندگی کرده باشید؛ در این جاده‌ها اگر بخواهید پس از یک توقف کامل مجددا حرکت خود را آغاز کنید، خودرو شما در اغلب مواقع به سمت عقب کشیده شده و رانندگی را برایتان سخت خواهد کرد. در این مواقع اگر خودرو شما فاقد سیستم HAC باشد، ممکن است با افراد یا ماشین‌هایی که در پشت خودرو قرار دارند، برخورد کرده و خسارات فراوانی را بوجود بیاورید.

در چنین مواردی جای خالی یک سیستمی امنیتی همچون HAC که از حرکت رو به عقب خودرو جلوگیری کند، به شدت حس می‌شود. برخلاف سیستم DAC که مسئولیت کنترل حرکات خودرو در سرازیری‌ها را بر عهده دارد، سیستم HAC به شما کمک می‌کند تا پس از ایست کامل در یک سربالایی، زمانی که قصد حرکت مجدد دارید بتوانید بدون هیچ مشکلی به مسیر خود ادامه دهید.

نحوه عملکرد سیستم HAC

خب، بذار اینطوری برات توضیح بدم. وقتی سیستم کمک‌کننده تو سربالایی یا همون HAC فعال بشه، سنسورهایی که روی چرخ‌های ماشین هستن، متوجه می‌شن که ماشین داری می‌ره عقب یا داره سر می‌خوره. این سیستم بعد از تشخیص، حساب می‌کنه چقدر باید ترمز بگیره تا ماشین لیز نخوره و آروم‌آروم فشار ترمز رو می‌ده رو چرخ‌ها و جلوی عقب رفتن ماشین رو می‌گیره.

حتی اگه پات رو از رو ترمز برداری، بازم این سیستم ترمز رو نگه می‌داره و نمی‌ذاره ماشین بره سمت عقب. سیستم HAC تا وقتی که پات رو نذاری رو گاز، فعال می‌مونه و ماشین رو سر جاش ثابت نگه می‌داره. البته تو بعضی ماشین‌ها، این سیستم فقط بین ۲ تا ۳ ثانیه می‌تونه ماشین رو نگه داره و بعد از اون خودش خاموش می‌شه.

آخرش هم وقتی که زمانش تموم بشه یا پات رو بذاری رو گاز، سیستم از کار می‌افته و ماشین بدون اینکه حتی یه ذره بره عقب، راه می‌افته و حرکت می‌کنه. قدیما این سیستم بیشتر رو ماشین‌های شاسی‌بلند یا همون آفرودیا نصب می‌کردن، ولی الان کلی ماشین سواری سدان هم هست که این سیستم رو دارن. مثلاً ماشین‌هایی مثل لکسوس IS300، جک S5، هیوندای سانتافه، تویوتا پرادو، کیا سراتو، ام وی ام X22، چری آریزو5، کیا سورنتو، هیوندای i20، ام جی GS، بسترن B30 و هیوندای سوناتا از این سیستم بهره می‌برن.

سخن آخر

خوب، اگه بخوایم جمع‌بندی کنیم، استفاده از سیستم‌های HAC و DAC کلی فایده برای ماشین‌ها داره. مثلاً جلوی تصادف و خطاهای رانندگی رو می‌گیرن، مصرف سوخت رو کم می‌کنن، رانندگی رو راحت‌تر و امن‌تر می‌کنن و باعث می‌شن قطعات ماشین دیرتر خراب بشن. پس به نظرم این سیستم‌های مطمئن و کاربلد، نه‌تنها برای ماشین‌های شاسی‌بلند و آفرودی خوبن، بلکه روی ماشین‌های سواری هم تأثیر عالی دارن و امنیت بیشتری برای ماشین و سرنشیناش فراهم می‌کنن.