مفهوم تولید خودرو به روش SKD ،CKD و CBU چیست؟

در سال‌های اخیر و با گسترش ارتباطات و رسانه‌های تخصصی، گوش عموم مردم نیز به بسیاری از واژه‌ها و اصطلاحات تخصصی صنعت خودرو آشنا شده است؛ اما متأسفانه بسیاری از افرادی که نگاه تخصصی دقیقی ندارند، با به‌کاربردن و توضیح اشتباه این اصطلاحات، باعث سردرگمی عده دیگری نیز می‌شوند. به همین بهانه، تصمیم گرفتیم تا در این مقاله از مجله خودرو سراسری 24، به‌سراغ بررسی و توضیح دقیق سه اصطلاح مهم در حوزه واردات و تولید خودرو برویم که علی‌رغم مفهوم ساده‌ خود، بسیاری از اوقات به‌صورت اشتباه و در جای نادرست استفاده می‌شوند. اگر شما نیز با مفهوم دقیق اصطلاحات CBU ، SKD و CKD آشنا نیستید، در ادامه با ما همراه باشید.

مفهوم CBU چیست؟

CBU مخفف کلمات Completely Built Unit به‌معنی واحد کاملاً ساخته شده است. همان‌طور که از معنای این عبارت مشخص است، در روش CBU یک خودرو به ‌صورت کامل در کشور مبدأ ساخته و سپس به کشور مقصد صادر می‌شود. خودرویی که با این روش وارد یک کشور می‌شود، برای استفاده آماده است و احتیاج به طی‌کردن هیچ پروسه‌ای برای تکمیل تولید ندارد. تنها شاید لازم باشد موارد خیلی جزئی مثل فعال‌کردن برخی آپشن‌ها در کشور مقصد و توسط شرکت واردکننده انجام شود.

واردات خودرو به روش CBU، برای زمانی مناسب است که به دلایلی هم‌چون بازار فروش محدود یا حتی تحریم، احداث خط تولید در کشور مقصد غیرممکن یا فاقد صرفه اقتصادی باشد. خودروهایی که به این روش وارد می‌شوند، به‌دلیل تولید در سایت‌های اصلی شرکت مادر، بالاترین کیفیت و استانداردها را دارند؛ اما از طرف دیگر، وضع تعرفه‌های نسبتاً بالا برای واردات CBU از سوی دولت‌ها، باعث می‌شود تا خودروهای مذکور قیمت گران‌تری در مقایسه با هم‌قطاران مونتاژی خود داشته باشند.

خب، حالا که فهمیدیم CBU یعنی چی، باید بگیم این اصطلاح فقط تو بحث واردات ماشین معنی داره. اصلاً چیزی به اسم «تولید خودرو به روش CBU» وجود نداره و یه جمله کاملاً بی‌خود و بی‌معناس. هر ماشینی که تو بازار ایران به عنوان خودروی وارداتی میشناسیم و با سال میلادی مدلش رو تشخیص میدیم، در واقع به صورت CBU اومده تو کشور. مثلاً مدل‌های مختلف تویوتا، پورشه، آلفارومئو و از این دست ماشین‌ها رو می‌تونیم مثال بزنیم.

مفهوم skd چیست؟

SKD همون مخفف Semi Knocked-Down هست که یعنی قطعات نیمه‌منفصل. تو این روش، ماشین رو به صورت چندتا پکیج مختلف قطعه وارد می‌کنن و بعد آخرین مرحله مونتاژش تو خط تولید کشور مقصد انجام می‌شه.

منظور از پکیج قطعه اینه که اجزای اصلی ماشین مثل موتور، جعبه دنده، بدنه و داشبورد، قبلاً تو کشور مبدأ ساخته شدن و فقط کافیه تو خط مونتاژ SKD کنار هم چیده بشن تا ماشین کامل بشه. جالبه بدونین بعضی وقتا حتی رنگ بدنه ماشین‌هایی که به روش SKD مونتاژ می‌شن، تو خط تولید اصلی شرکت مادر زده می‌شه.

وقتی شرکت خودروساز اصلی به خاطر دلایلی مثل کم بودن تعداد تولید یه محصول، محدودیت‌های کشور مونتاژکننده یا به صرفه نبودن اقتصادی، دلش نمی‌خواد تکنولوژی بده، خط تولید راه بندازه یا حتی به کارگرای شرکت مونتاژکننده آموزش بده، از روش SKD استفاده می‌کنه تا با کمترین تجهیزات و نیروی انسانی ممکن محصولش رو تولید کنه. اکثر دولت‌ها هم برای واردات این قطعات نیمه‌منفصل SKD، تعرفه کمتری نسبت به واردات ماشین کامل (CBU) می‌ذارن تا خودروسازا رو تشویق کنن که تو کشورهای دیگه خط مونتاژ بزنن و شغل ایجاد کنن.

در کل، مونتاژ ماشین به روش SKD باعث ایجاد شغل تو کشور مقصد می‌شه. ضمن اینکه این ماشین‌های مونتاژ شده، با وجود قیمت پایین‌تر، کیفیتشون تقریباً مثل همون مدل‌های وارداتی CBU هست. اما از طرف دیگه، این روش تکنولوژی خاصی به کشور مقصد منتقل نمی‌کنه و چون از قطعات داخلی خیلی کم استفاده می‌شه، ارزش افزوده پایدار و قابل توجهی هم ایجاد نمی‌کنه. از جمله ماشین‌هایی که به روش SKD تو کشور ما مونتاژ شدن، می‌تونیم به هیوندای i10 و مرسدس بنز E کلاس نسل سوم (W211) اشاره کنیم.

مفهوم ckd چیست؟

CKD مخفف عبارت Completely Knocked Down به‌معنی قطعات کاملاً منفصل است. در روش سی کی دی، یک خودرو به‌ صورت کاملاً قطعه‌قطعه‌شده و در اجزای ریز وارد یک کشور می‌شود و لازم است تا فرآیند مونتاژ آن به‌ صورت کامل در کشور مقصد انجام شود. در روش CKD، اجزای اصلی تشکیل‌دهنده خودرو نیز قبل از قرارگرفتن کنار یکدیگر، نیازمند طی‌کردن فرآیند مونتاژ هستند. به‌عنوان مثال، بایستی ابتدا اجزای مختلف پیشرانه در محل مخصوص خود قرار بگیرند تا یک پیشرانه کامل تشکیل و برای نصب در خودرو آماده شود.

تولید خودرو به‌روش CKD، در اغلب اوقات نیازمند انتقال تکنولوژی و آموزش نیروهای خط تولید است و تنها برای خودروهای با تیراژ تولید نسبتاً بالا، صرفه اقتصادی دارد. در روش مذکور، می‌توان بنا به توافق شرکت مادر و شرکت مونتاژکننده، کار ساخت بخشی از قطعات خودرو را به قطعه‌سازان کشور مقصد محول کرد و از این طریق، ارزش افزوده و اشتغال بیش‌تری را ایجاد کرد. به همین دلیل است که تعرفه واردات قطعات CKD در اکثر کشورها، پایین‌تر از تعرفه قطعات SKD و خودروهای CBU تعیین می‌شود تا خودروسازان برای سرمایه‌گذاری و احداث خط تولید، انگیزه لازم را داشته باشند.

خودروهای تولیدشده به‌روش CKD، قیمت مقرون‌به‌صرفه‌تری نسبت به نمونه‌های وارداتی CBU و تولیدی SKD دارند. در ضمن، این روش به‌گونه‌ای پایه انتقال تکنولوژی، مهندسی معکوس و در نهایت، تبدیل یک مونتاژکننده به یک خودروساز واقعی محسوب می‌شود. اما در مقابل، تولید خودرو به‌روش CKD  ممکن است اندکی افت کیفیت را نسبت به نسخه‌های تولیدشده در کارخانه اصلی شرکت مادر به‌همراه داشته باشد. اکثر خودروهای مونتاژشده در کارخانه‌های کشور ما، با روش CKD تولید شده‌اند که برای مثال می‌توان به رنو تندر90، رنو ساندرو، نسخه‌های اولیه پژو 206 و انواع خودروهای چینی اشاره کرد.

جمع‌بندی و مقایسه روش‌های CBU ، SKD و CKD در تولید خودرو

خب، حالا که با مفاهیم CBU، SKD و CKD آشنا شدیم، بذار خیلی خلاصه این سه تا رو باهات مرور کنیم و ببینیم چه فرقی با هم دارن.

CBU یعنی ماشین کامل از خارج میاد؛ همون چیزی که بهش می‌گیم خودروی وارداتی. یعنی ماشین سواره و آماده میرسه دست مشتری.

SKD یعنی ماشین رو به صورت پکیج‌های قطعه‌ای میارن؛ مثلاً موتور جدا، بدنه جدا، داشبورد جدا. بعد تو کشور خودمون این قطعات رو کنار هم میذارن و ماشین رو می‌سازن.

CKD هم اون وقتیه که ماشین رو به صورت قطعات ریز ریز وارد می‌کنن و بعد اینجا سوارش می‌کنن. مثلاً اول باید همه اجزای موتور رو کنار هم بذارن تا یه موتور کامل درست بشه، بعد برن سراغ بقیه کارها.

حالا اگه بخوایم مقایسه‌شون کنیم، باید بگیم CBU بهترین کیفیت رو داره، ولی قیمتش هم خیلی بالاست. تازه، کمترین اشتغال و ارزش افزوده رو تو کشور ایجاد می‌کنه. برعکسش، CKD هست که شاید کیفیت نهایی محصول یه ذره پایین‌تر بیاد، ولی قیمتش به‌صرفه‌تره و ارزش افزوده و اشتغال بیشتری هم داره. SKD هم که وسط این دو تا قرار می‌گیره و از هر نظر یه حد وسط حساب می‌شه.

در ادامه یه جدول مقایسه سریع برات گذاشتیم.

حتماً، در ادامه متن بازنویسی‌شده به صورت عامیانه و دوستانه آورده شده است:

«ادامه مطلب رو ببین

قبل از اینکه ماشین رو روشن کنی، چه کارهایی باید انجام بدی؟
تریم یا همون تیپ ماشین یعنی چی؟ هر چی که باید در مورد تیپ خودرو بدونی رو کامل توضیح می‌دم
به نظرت چرا ایرانی‌ها اینقدر بد رانندگی می‌کنن؟
وقتی هوا بارونیه، چه نکاتی رو باید توی رانندگی رعایت کنی؟
نکات طلایی برای رانندگی توی برف و یخ، چه ماشینت دنده‌ای باشه چه اتوماتیک
اگر با باک خالی رانندگی کنی، عواقبش دیگه جبران‌ناپذیره»