انواع سنسورهای خودرو؛ با مهم ترین سنسورهای ماشین آشنا شوید

سلام رفیق! بیا یه صحبت دوستانه درباره سنسورهای ماشین داشته باشیم. اینکه موتور ماشینت خوب کار کنه، خیلی به این بستگی داره که بخش‌های مختلفش مثل سیستم سوخت‌رسانی و خنک‌کننده درست عمل کنن. یکی از مهم‌ترین چیزایی که روی کار موتور تأثیر میذاره، نسبت ترکیب سوخت و هواس. سنسورهای ماشین میان که این بخش‌ها رو طبق استاندارد تنظیم کنن. از تجربه ثابت شده که اگه هرکدوم از این سنسورها خراب بشن، نه‌تنها احتراق ضعیف میشه، بلکه ممکنه کلی قطعه دیگه موتور هم خراب بشه. به خاطر همینه که هر راننده‌ای باید یه آشنایی اولیه با سنسورهای ماشین داشته باشه. تو این مطلب قراره با انواع سنسورهای خودرو آشنا بشیم و ببینیم هرکدوم کجا قرار دارن و چه کاری انجام میدن.

سنسور خودرو چیست؟

خب، بیا این متن رو جوری بازنویسی کنم که انگار داری با یه رفیق گرم صحبت می‌کنی:

سنسور یا همون حسگر، یه قطعه‌ست که محرک‌های فیزیکی رو می‌گیره و بهشون واکنش نشون می‌ده. این محرک فیزیکی که سنسور دریافت می‌کنه، توی یه مکانیزم خاص توی خود سنسور به یه سیگنال الکتریکی تبدیل می‌شه که قابل اندازه‌گیریه. توی ماشین‌های انژکتوری، معمولاً سنسورها این سیگنال‌هایی که تولید می‌کنن رو می‌فرستن به کامپیوتر ماشین یا همون ECU. ECU هم با پردازش اطلاعاتی که از سنسورها گرفته، وضعیت عملکرد بخش‌های مختلف ماشین رو چک می‌کنه و بعد دستورهای لازم رو برای کار کردن قطعات مختلف صادر می‌کنه.

البته توی ماشین‌های کاربراتوری هم از سنسور برای مدیریت بعضی بخش‌های ماشین استفاده می‌شه. فقط فرقش اینه که توی ماشین کاربراتوری خبری از ECU نیست و سیگنال خروجی سنسورها مستقیم به راننده می‌رسه. معمولاً هم تعداد و تنوع سنسورهایی که توی ماشین‌های کاربراتوری به کار می‌ره خیلی کمتر از ماشین‌های انژکتوریه.

لیست انواع سنسور در خودرو

خب، بیا این متن رو یه جوری بازنویسی کنیم که انگار داری با رفیقت حرف می‌زنی. یه عالمه سنسور مختلف توی ماشین‌ها هست که هرکدوم یه کاری می‌کنن. بعضی از این سنسورها اونقدر مهمن که تقریباً توی همه ماشین‌های امروزی پیدا می‌شن، ولی یه سری دیگه هم هستن که همه‌جا نیستن و فقط توی ماشین‌های خاص به‌عنوان آپشن نصب می‌شن. حالا بیا ببینیم این سنسورها کدومان:

– سنسور سرعت ماشین یا همون سنسور کیلومتر
– سنسور باران
– سنسور دریچه گاز
– سنسور مپ خودرو
– سنسور اکسیژن
– سنسور دور موتور
– سنسور ناک یا همون سنسور ضربه
– سنسور خنک‌کننده
– سنسور زاویه فرمان
– سنسور موقعیت میل سوپاپ
– سنسور جریان هوا یا همون مف (MAF)
– سنسور فشار روغن
– سنسور سطح بنزین

جدول سنسورهای خودرو + محل قرارگیری

خب، تجربه ثابت کرده که خیلی از سنسورهای ماشین یه عمر مفید مشخصی دارن و بعد از یه مدتی دیگه کار نمیکنن. با توجه به نوع و ماهیت سنسورهای مختلف تو ماشین، معمولاً نمیشه این قطعات خراب رو تعمیر کرد و باید وقتی از کار افتادن، فکر تعویضشون باشی. به خاطر همین، اگه تازه ماشین خریدی، یکی از نکات مهمی که به عنوان راننده باید بلد باشی، اینه که هر کدوم از سنسورهای ماشین کجا قرار گرفتن. تو جدول پایین، میتونی جای هر کدوم از سنسورهای ماشین رو ببینی.

کاربرد انواع سنسورهای خودرو

هر کدوم از سنسورهای ماشین یه کار خاصی رو اندازه می‌گیرن. همون‌طور که گفتیم، بیشتر سنسورهایی که تو ماشین به کار می‌رن، واسه این هستن که کمک کنن مخلوط سوخت و هوا درست و حسابی و تو حد ایده‌آل برای احتراق موتور تنظیم بشه. اطلاعات مختلفی مثل مقدار هوایی که وارد موتور میشه، چقدر آلودگی از موتور بیرون میاد، دمای هوای سیستم خنک‌کننده، سرعت ماشین و اینجور چیزا رو سنسورها جمع می‌کنن و می‌دن به کامپیوتر ماشین. ایسیو (ECU) هم این اطلاعات رو پردازش می‌کنه و دستورای لازم رو میده تا بخش‌های مختلف ماشین تو محدوده استاندارد کار کنن. تو جدول پایین، یه نگاه سریع میندازیم به مهم‌ترین کارایی که انواع سنسورهای ماشین انجام می‌دن.

تصاویر سنسورهای خودرو

خب، قبل از اینکه این مطلب تموم بشه، بد نیست یه نگاهی هم به شکل و شمایل سنسورهای ماشین بندازیم. البته یادتون باشه که ممکنه سنسورهای پراید با سنسورهای پژو از نظر ظاهری یه فرق‌هایی داشته باشن، ولی در کل بیشتر سنسورها تو ماشین‌های مختلف شبیه همدیگه‌ان. تو ادامه چندتا از این سنسورها رو بهتون نشون می‌دیم.

**سنسور سرعت ماشین یا همون سنسور کیلومتر**

خب، ببین دوست من، سنسور بارون یه وسیله‌ست که تشخیص میده کی بارون شروع شده و کی تموم شده. این سنسور معمولاً توی ماشین‌ها یا سیستم‌های آبیاری هوشمند استفاده میشه. وقتی قطره‌های بارون می‌خورن به سطح سنسور، یه سیگنال می‌فرسته و مثلاً برف‌پاک‌کن ماشین رو روشن می‌کنه یا آب‌پاشی باغچه رو قطع می‌کنه. خلاصه کارش اینه که بدون دخالت آدم، بفهمه هوا بارونیه یا نه و واکنش نشون بده.

سنسور دریچه گاز، همون قطعه‌ایه که میاد میزان باز و بسته شدن دریچه گاز رو اندازه می‌گیره و به کامپیوتر ماشین گزارش می‌ده. این سنسور معمولاً روی بدنه دریچه گاز نصب شده و با یه اهرم به محور دریچه وصل می‌شه. وقتی پات رو می‌ذاری رو پدال گاز، این سنسور تغییرات زاویه دریچه رو تشخیص می‌ده و به واحد کنترل موتور (ECU) می‌فرسته. اونوقت ECU هم بر اساس این اطلاعات، میزان سوخت و جرقه رو تنظیم می‌کنه تا ماشین درست کار کنه.

خیلی خب، متن رو برات بازنویسی می‌کنم. لحنش رو عامیانه و دوستانه می‌کنم و از کلمات ساده استفاده می‌کنم. اینم متن جدید:

**سنسور مپ ماشین**

اگه ماشینت یه وقتایی گاز می‌خوره و راه نمی‌افته، یا وقتی پا رو گاز می‌ذاری ماشین جواب درستی نمی‌ده، ممکنه سنسور مپ ماشینت به مشکل خورده باشه. این سنسور یه جورایی مثل مغز ماشین عمل می‌کنه و بهش می‌گه که چقدر هوا داره می‌ره تو موتور. اگه خراب بشه، ماشینت دیگه درست کار نمی‌کنه و باید زودتر درستش کنی.

سنسور اکسیژن

اگه ماشینت یهو بیدلیل بنزینش زیاد شد یا مصرفش اومد بالا، یا موتور درست کار نمیکنه، احتمالاً سنسور اکسیژن خراب شده. این سنسور یه قطعه کوچیکه تو مسیر اگزوز که اندازه میگیره چقدر اکسیژن توی دود خروجی موتور هست. بعدش این اطلاعات رو میفرسته به کامپیوتر ماشین تا ببینن سوخت و هوا چقدر با هم قاطی بشه. اگه درست کار نکنه، هم مصرف بنزین میره بالا، هم موتور میزنه به لرزش و آلودگی هوا زیاد میشه. معمولاً وقتی خراب بشه، چراغ چک موتور روشن میشه.

سنسور دور موتور، همون سنسور موقعیت میل‌لنگ یا همون «کرانک‌شفت» هستش. کارش اینه که به ایسیو بفهمونه الان میل‌لنگ کجاست و چقدر می‌چرخه. با این اطلاعات، ایسیو می‌تونه بفهمه پیستون‌ها کجای سیلندر هستند و دقیقاً کی باید به انژکتورها فرمان بده تا سوخت رو بپاشن و کی شمع‌ها جرقه بزنن.

این سنسور یه جورایی نقش چشم و گوش موتور رو داره. اگه خراب بشه یا درست کار نکنه، موتور یا روشن نمی‌شه یا اگه روشن بشه، بد کار می‌کنه، گاز می‌خوره، لرزش داره و حتی ممکنه وسط راه خاموش بشه. پس حواست بهش باشه!

سنسور ناک یا همون سنسور ضربه، یه قطعه‌ست که تو ماشین وجود داره. کارش اینه که وقتی موتور یه ضربه یا ناک میزنه، اون رو تشخیص میده. این ضربه معمولاً وقتی پیش میاد که سوخت زودتر از موقع تو سیلندر مشتعل بشه. سنسور این ضربه رو حس می‌کنه و به کامپیوتر ماشین خبر میده تا زمان جرقه یا میزان سوخت رو تنظیم کنه و از آسیب دیدن موتور جلوگیری کنه.

باشه، متن رو برات اینجوری بازنویسی می‌کنم:

**سنسور خنک‌کننده**
همون قطعه‌ای که دمای موتور رو می‌خونه و به سیستم می‌گه کی باید فن روشن بشه یا کی آب خنک‌کننده رو راه بندازه.

باشه در ادامه متن بازنویسی شده با لحن دوستانه و عامیانه رو برات میذارم:

**سنسور زاویه فرمان**
این قطعه که بهش میگن سنسور زاویه فرمان، یه جورایی چشم و گوش ماشینِ وقتی داری فرمان رو می‌چرخونی. کارش اینه که دقیقاً تشخیص بده چقدر و به کدوم سمت فرمان رو چرخوندی. بعد این اطلاعات رو می‌فرسته به سیستم‌های دیگه ماشین، مثلاً توی ماشین‌های جدید که کنترل پایداری یا سیستم کمک به راننده دارن، خیلی به کار میاد. خلاصه اینکه بدون این سنسور، خیلی از امکانات ماشین درست کار نمی‌کنن و فرمان‌دهی ماشین دیگه اون دقت قبلی رو نداره.

خب رفیق، بذار اینو برات ساده بگم. سنسور موقعیت میل سوپاپ، یه قطعه‌ست که میاد جای میل‌سوپاپ رو دقیق به سیستم می‌گه. این سنسور به موتور کمک می‌کنه بفهمه سوپاپ‌ها کجای کارشون هستند و کی باید باز و بسته بشن. خلاصه، کارش اینه که زمان‌بندی جرقه و پاشش سوخت رو درست و حسابی تنظیم کنه تا ماشین نرم و بی‌دردسر کار کنه. اگه این سنسور خراب بشه، موتور می‌زنه به گریه و کارش به‌هم می‌ریزه.

خب، بیا این متن رو یه جور دیگه بگیم، مثلاً وقتی با یه رفیق حرف می‌زنی:

**سنسور جریان هوا یا همون MAF**

این سنسور یه قطعه‌ست که میاد میزان هوایی که وارد موتور ماشین میشه رو اندازه می‌گیره. تو زبان عامیانه بهش می‌گن “مف” یا همون سنسور جریان هوا. کارش اینه که به کامپیوتر ماشین بگه چقدر هوا داره میاد تا به نسبتش سوخت رو تنظیم کنه. اگه این سنسور خراب بشه، ماشین بد کار می‌کنه، مصرف سوخت میره بالا و گاهی هم گاز نمی‌خوره درست.

خب، بذار اینطور واست بگم. سنسور فشار روغن، همون قطعه‌ایه که میاد فشار روغن موتور رو اندازه می‌گیره. وظیفش اینه که بهت بفهمونه روغن به اندازه کافی به همه جای موتور می‌رسه یا نه. اگه یه وقت فشارش کم باشه، یه چراغ هشدار تو داشبوردت روشن می‌شه یا یه علامت میاد بهت می‌گه “هشدار، یه چیزی خرابه!”. اینجوری می‌تونی جلوی یه اتفاق بد و خرابی بزرگ رو بگیری.

خیلی خب، این متن بازنویسی شده به صورت عامیانه و دوستانه است:

**سنسور بنزین ماشین**

اگه ماشینت یه سنسور داره که نشون میده باک بنزینت چقدر پر یا خالیه، بهش میگن سنسور سطح بنزین. این سنسور تو باک جا خوش کرده و میاد بهت میگه الان چقدر بنزین داری، تا خیالت راحت باشه و سر موقع بری پمپ بنزین.

کلام پایانی

توی این مطلب با مدل‌های مختلف سنسورهای ماشین آشنا شدیم. البته ممکنه تو بعضی ماشین‌ها سنسورهای دیگه‌ای هم باشه که برای کارهای خاصی استفاده بشن. پیشنهاد می‌کنم یه سری به مطالب تخصصی مجله سراسری 24 بزنی تا با انواع سنسورهای خودرو و علائم خرابیشون بیشتر آشنا بشی. به نشانه‌های خرابی سنسورهای ماشین توجه کن، چون اینجوری می‌تونی قبل از اینکه خسارت سنگینی به بار بیاد، با عوض کردن قطعه‌ای که معمولاً قیمت زیادی نداره، مشکلات پیش‌اومده رو حل کنی.