پدل شیفتر چیست و چه کاربردی دارد؟

در این مطلب فنی و آموزشی از مجله خودرو سراسری 24 تصمیم داریم تا برای شما مخاطبان گرامی توضیح دهیم که پدل شیفتر چیست و چه کاربردی دارد؟ اگر به پدال شیفتر علاقه‌مند هستید، بهتر است خواندن این مقاله را از دست ندهید.

آشنایی کلی با مکانیزم فنی انتقال نیرو در خودرو

خب، قبل از اینکه بریم سراغ اصل مطلب یعنی پدل شیفتر، بهتره یه کم راجع به نحوه کار کردن سیستم انتقال قدرت تو ماشین‌های امروزی حرف بزنیم. همون طور که می‌دونید، هر ماشینی یه موتور و یه جعبه دنده داره که مهم‌ترین بخش‌های فنی‌اش به حساب میان. تو این سیستم، موتور وظیفه داره نیرو تولید کنه و این نیرو از طریق میل‌لنگ و فلایویل به شفت ورودی جعبه دنده می‌رسه. وقتی نیروی موتور باعث چرخیدن شفت ورودی جعبه دنده بشه، بعد از عبور از چرخ دنده‌ها، این نیرو از راه دیفرانسیل به محور چرخ‌ها و نهایتاً به خود چرخ‌ها می‌رسه و ماشین راه می‌افته.

تو این بین، نسبت قطر چرخ دنده‌ای که نیروی موتور رو می‌گیره (چرخ دنده محرک) به قطر چرخ دنده‌ای که روی شفت خروجی سواره (چرخ دنده متحرک)، باعث می‌شه ضرایب دنده‌ها فرق کنه. یعنی هر چقدر این نسبت بزرگ‌تر بشه، نیرویی که به چرخ‌ها می‌رسه از حالت قدرتی به سمت سرعتی می‌ره و می‌گن دنده سبک‌تر شده. به این ترتیب، دنده یک کمترین نسبت قطر چرخ دنده ورودی به خروجی رو داره و هر چی دنده بالاتر می‌ره، این نسبت بزرگ‌تر می‌شه و ماشین می‌تونه با سرعت بیشتری تو دنده‌های بالا حرکت کنه.
[hm_sell_form_inline]
تو جعبه دنده‌های امروزی، انتخاب ضریب دنده به دو روش دستی یا اتوماتیک انجام می‌شه. تو جعبه دنده‌های دستی، راننده با استفاده از اهرم تعویض دنده یا همون دسته دنده می‌تونه دنده مناسب رو انتخاب کنه و برونه. مثلاً برای شروع حرکت باید دنده یک رو بزنه و تو سرعت‌های بالاتر به ترتیب دنده‌ها رو سبک‌تر کنه.

در گیربکس‌های اتوماتیک نیز انتخاب ضریب دنده به صورت خودکار برحسب سرعت خودرو و متناسب با میزان فشار بر پدال گاز از سوی راننده و با هماهنگی میان ایسیو موتور و ایسیو جعبه‌دنده انجام خواهد شد و دیگر نیاز چندانی به دخالت راننده در این بین وجود ندارد. البته امروزه بیشتر گیربکس‌های اتوماتیک قابلیت تعویض غیرخودکار ضریب دنده توسط راننده را نیز فراهم کرده‌اند که به آن تیپ‌ترونیک گفته می‌شود. در حالت تیپ ترونیک راننده می‌تواند اهرم انتخاب حالت دنده را در وضعیت manual قرار دهد و سپس با توجه به شرایط، دنده‌ها را به انتخاب خود سبک یا سنگین کند.

شیفتر پشت فرمان چیست و چه کاربردی دارد؟

همونطور که گفتم، توی ماشین‌های دنده‌اتومات معمولاً یه حالتی به اسم انتخاب دستی یا تیپ‌ترونیک هست که به کمکش راننده می‌تونه با توجه به شرایط جاده، خودش دنده رو عوض کنه و نسبت دنده رو انتخاب کنه. معمولاً این کار با دسته دنده انجام میشه، اما اینجوری اون حس اسپرت و هیجان‌انگیز به راننده دست نمیده. مثلاً فرض کن با یه ماشین خیلی قوی می‌خوای این کار رو بکنی، ممکنه یه کم از اون حس و حال رانندگی با ماشین کم بشه و دیگه اون لذتی که انتظارش رو داری، حس نکنی.

مهندسان به منظور ارتقای حس و حال رانندگی با گیربکس‌های اتوماتیک در حالت تیپ ترونیک و نیز افزایش دقت و سرعت تعویض دنده، اقدام به اختراع پدل شیفتر کردند. پدال شیفتر یا پدل شیفتر درواقع دسته‌هایی هستند که معمولا پشت غربیلک فرمان یا روی ستون فرمان نصب می‌شوند و راننده می‌تواند به کمک آن‌ها و صرفا با لمس این دسته‌ها، ضریب دنده مورد نظر خود را در وضعیت تیپ‌ترونیک انتخاب کند.

شیفترها باعث می‌شوند که عملیات تعویض دنده گیربکس اتوماتیک در وضعیت غیرخودکار با سرعت بیشتری انجام گیرد و  حس مهیج‌تری نیز به کاربر انتقال داده شود. به‌ویژه پدل شیفتر در خودروهای اسپرت کاملا مورد پسند راننده‌ها قرار گرفته‌ و سرعت عملشان را افزایش داده‌اند.

پدل شیفتر اولین بار توسط فراری طی سال‌های 1980 مورد استفاده قرار گرفت و سپس در مسابقات فرمول یک دهه ۹۰ میلادی فراگیر شدند. به‌تدریج سازندگان آلمانی و دیگر خودروسازان نیز به استفاده از این آپشن مهیج و کاربردی روی آوردند و امروزه شاهد حضور گسترده پدل شیفتر در بسیاری از خودروهای اسپرت و غیر اسپرت هستیم.فواید استفاده از پدل شیفتر پشت فرمان

یکی از خوبی‌های پدل شیفتر اینه که تعویض دنده رو دقیق‌تر و سریع‌تر می‌کنه، راننده بیشتر حواسش به جاده هست، رانندگی باهاش هیجان‌انگیزتر و راحت‌تر میشه، و از نظر راحتی و طراحی هم خیلی به‌صرفه‌تره.

نحوه استفاده از پدل شیفتر

پدل شیفترها معمولاً دو تا دسته‌ان که یکی سمت راست و اون یکی سمت چپ فرمان نصب می‌شه. برای استفاده ازشون، اول باید دنده رو بذاری روی حالت دستی یا همون منوال گیربکس اتوماتیک، بعدش می‌تونی با همون دسته یا شیفتر دنده رو عوض کنی.

معمولاً پدل شیفتر سمت راست واسه اینه که دنده رو سبک‌تر کنی و اون یکی سمت چپ واسه سنگین کردن دنده استفاده می‌شه. یعنی هر وقت راننده بخواد دنده رو سبک کنه، پدل سمت راست رو به طرف خودش می‌کشه و هر وقت بخواد دنده سنگین بشه، پدل سمت چپ رو می‌کشه.

برخی از پدل شیفترها، مثل اونایی که تو ماشینای مک‌لارن استفاده میشه، میتونن هر دو کار رو با یه دسته انجام بدن. یعنی برای سبک کردن دنده، فقط کافیه یکی از پدل‌ها رو به سمت خودت بکشی، و برای سنگین کردن دنده هم همون پدل رو به سمت داشبورد فشار بدی. بعد از اینکه پدل رو کشیدی یا فشردی، ایسیو موتور به همراه کامپیوتر جعبه‌دنده، فرمان راننده رو به صورت پالس‌های الکترونیکی از همون پدل می‌گیره و طبق مکانیزم خاص خودش، ضریب دنده رو عوض می‌کنه.

جالبه بدونین که امروزه بعضی از ماشین‌های داخل بازار ایران هم این آپشن محبوب رو دارن؛ مثلاً سراتو ۲۰۰۰ آپشنال یکی از اون‌هاست.

بیشتر بخوانید

نشتی بنزین و دلایل سوراخ شدن باک
آموزش رانندگی با لاستیک پنچر
دنده اتوماتیک و آموزش رانندگی با ماشین اتومات